تفسیر قرآن

بعد از اين که فرمود: پيامبرتان حقّ را برايتان روشن می سازد، در اين آيه که عالی ترين مرحله تقوا را بيان می دارد، مي فرمايد: «اي اهل ايمان، چنان كه سزاوار خداست تقوا پيشه كنيد و زن هار كه بميريد و مسلمان نباشيد».

ايمان، علم و تقوا مراحلى دارند. مرحله‏ ابتدايى و مراحل بالاتر، تا مرحله كمال مطلق. در قرآن مى‏ خوانيم: «رَبِّ زِدْنِي عِلْماً: خدايا، دانش مرا زياد كن و در دعاى مكارم الاخلاق مى‏خوانيم: «بَلِّغ بِايمانى اَكمَلَ الاِيمان: خداوندا، ايمان مرا به كمال برسان. در اين آيه نيز مى‏خوانيم: «اِتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقاتِهِ» عالى‏ترين درجه تقوا را پيشه كنيد.

تقواى خداى سبحان «حق تقوا» يعنی پرستش خداى تعالىٰ فقط بدون اين كه مخلوط با پرستش هواى خويش و يا غفلت از مقام ربوبى باشد و چنين پرستشى عبارت است از اطاعت بدون معصيت و شكر بدون كفران و غفلت و اين همان اسلام حقيقى است. خلاصه تقوا يعنی پرهيز از هرچه ناخوشايند خدای حکيم است.

در درّ منثور از پيامبر اکرم(ص) و در تفسير عياشي از امام صادق(ع) نقل شده: حقّ تقوا اين است که پيوسته فرمان خدا کني، هيچ گاه معصيت او ننمايي، همواره به ياد او باشي و او را فراموش نکني و در برابر نعمت هاي او شکرگزار باشي و کفران نعمت او ننمائي.

امام علي (ع) فرموده: به خدا سوگند، غير خاندان پيغمبر(ص) کسي به اين آيه عمل نکرده. مائيم که خدا را در خاطر داشته و هرگز فراموشش نکرده ايم، شکر گزاريش نموده و هرگز کفرانش نکرده ايم، اطاعتش نموده و هرگز معصيتش نکرده ايم. (تفسير برهان)

به نقل خطيب از انس رسول خدا (ص) فرمود: هيچ بنده‏اى از خدا نمى‏ ترسد و پروايى كه حق اوست نمى ‏دارد، مگر وقتى كه يقين داشته باشد آنچه به او رسيده ممكن نبوده كه نرسد و آنچه كه به او نرسيده ممكن نبوده و قرار نيست كه برسد. (درّ منثور)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر