معنای آیه
خدای تعالیٰ در رد عقيده يهوديانی که می گفتند: «ما در برابر امّيّين (عرب ها) هيچ گونه تعهّدی در دادن اموالشان به آن ها نداريم» مي فرمايد: شما هيچ گونه امتيازی بر آن ها نداريد، بلکه هر كه به پيمانش وفا كند و پارسايي نمايد، خدا پارسايان را دوست دارد.
برتری نژادی يهود، نه فقط خلاف عقل و فطرت است؛ حتّیٰ در تورات هم نيست؛ بلکه ساخته و پرداخته احبار و روحانيّون يهود است.
وفای به عهدى كه خدا از طريق فطرت يا انبيا با انسانها بسته، شامل عهدى كه انسان با خدا بسته، عهدى كه با مردم مى بندد و عهد رهبر با امّت و بالعكس می شود. و از جمله افتخارات اسلام اين است که خيانت در امانت را به هيچ وجه جايز نمی داند، خواه مربوط به مسلمان باشد يا غير مسلمان و حتّیٰ مربوط به مشرک و کافر.
در عظمت پيمان همين بس که خدای تعالیٰ نفرموده: سران کفر را بکشيد چون نماز نمی خوانند و روزه نمی گيرند، بلکه فرموده: چون عهد شکن اند: «فَقاتِلوا اَئِمّةَ الکُفرِ؛ اِنَّهُم لااَيمانَ لَهُم». (توبه 12)
امام سجّاد (ص) فرمود: «عَلَيكُم بِاَداءِ الاَمانَةِ؛ فَوَ الَّذى بَعَثَ مُحُمّداً بِالحَقِّ نَبِيّاً، لَو اَنَّ قاتِلِ اَبِىَ الحُسَينِ اِئتَمَنَنى عَلَى السَّيفِ الَّذى قَتَلَهُ بِهِ، لَاَدَيتُهُ اِلَيهِ: اداي امانت بر شما لازم است. به خدائي که محمّد را به حقّ مبعوث فرمود، اگر قاتل پدرم همان شمشيري را که با آن مرتکب قتل پدرم شده است، نزد من به امانت سپرد، امانتش را به او برمي گردانم. (سفينة، مادّه امانت)
در خبر است: «لاايمانَ لِمَن لااَمانَةَ لَهُ: هر که امانتدار نيست، ايمان ندارد.» (تفسیر ابوالفتوح)
امام صادق (ص) فرمود: «اِنَّ اللهَ لَم يَبعَثَ نَبِيّاً قَطٍّ اِلّا بِصِدقِ الحَديثِ وَ اَداءِ الاَمانَةِ، مُؤداةً اِلَى البِرِّ وَالفاجِرِ: خدا هيچ پيامبري مبعوث نفرموده، مگر اين که راستگوئي و اداي امانت جزء برنامه اش بوده، که در مورد نيکان و بدان بايد رعايت گردد. (سفينة، مادّه امانت)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر