سوره آل عمران - آیه 75 - جزء 3
وَمِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِن تَأْمَنْهُ بِقِنطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُم مَّنْ إِن تَأْمَنْهُ بِدِينَارٍ لَّا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَائِمًا ۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَيْسَ عَلَيْنَا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ
معنای آیه
و از اهل کتاب کسی است که اگر او را بر مال فراوانی امین شماری، آن را به تو بازمی گرداند؛ و از آنان کسی است که اگر او را به یک دینار امین شماری، آن را به تو بازنمی گرداند، مگر آنکه همواره بالای سرش بایستی [و مال خود را با سخت گیری از او بستانی]. این به خاطر آن است که آنان گفتند: [چون ما اهل کتابیم] رعایت کردن حقوق غیر اهل کتاب بر عهده ما نیست، [و در ضایع کردن حقوق دیگران گناه و عقوبتی نداریم] و اینان [در حالی که باطل بودن گفتار خود را] می دانند بر خدا دروغ می بندند.
تفسیر قرآن
بعضي از اهل كتاب هستند، كه اگر انباني از زر نزدشان به امانت بسپري، آن را به تو باز مي گردانند؛ و كساني هم از آنان هستند، كه هرگاه ديناري بديشان دهي، آن را به تو باز نمي گردانند، مگر آن كه بر آن ها مسلّط باشي. اين بدان سبب است، كه آن ها گويند: ما دارای نژاد برتر و کتاب آسمانی هستيم، در مورد كساني كه كتاب آسماني و سواد ندارند مسئول نيستيم و آگاهانه بر خدا دروغ مي بندند.
گفته اند: اين آيه در مورد دو نفر از يهود نازل گرديده، يکي «عبدالله بن سلام» بود، که مرد ثروتمندي 1200 اوقيه طلا نزد او به امانت نهاد و او به موقع آن را به صاحبش بر گرداند؛ نفر ديگر «فنحاس بن عازورا» بود، که مردي از قريش يک دينار به او سپرد و او آن را پس نداد. (مجمع)
گفته شده: منظور از امانتدار بودن نصارا هستند و منظور از خيانتكار يهودند. ولي ممکن است هر دو شأن نزول درست باشد. (مجمع)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر