معنای آیه
آن گاه به بر شمردن ويژگی های عيسیٰ برای مادرش پرداخته می فرمايد: و خدا به او کتاب و حکمت و تورات و انجيل آموخت.
کتاب وحيي است، که براي رفع اختلاف مردم نازل شده و حکمت معرفت سودمندي است،که به اعتقاد و عمل تعلّق گيرد.
تعليم كتاب آموزش خط و نوشتن است و حكمت آگاهى بر مصالح و مفاسد اشيا و افعال و اخلاق و عقايد.
بيان تورات و انجيل بعد از ذکر کتاب و حکمت هم يعني مصداق بارز کتاب و حکمت تورات و انجيل اند.
ذکر حکمت پس از کتاب برای اهمّيّت بخش ويژه ی آن است؛ چنان که ذکر تورات و انجيل پس از کتاب، ذکر خاصّ بعد از عام و برای اهمّيّت آن هاست.
يهوديان خود اعتراف دارند اتّصال سند تورات در فاصله حکومت بخت نصر و کورش گم شده است.
هر پيامبري معجزه ی خاصّ داشته است، تا علاوه بر آن که مقتضي خاصّ شرايط زماني و مکاني بوده، گمان هم نرود معجزه هنري است، که پيامبران از يکديگر فرا مي گيرند.
امام صادق (ع) فرمود: عيسى بن مريم (ع) كه به نبوّت مبعوث گرديد، خداى تعالىٰ نور و علم و حكمت و همه علوم انبياى قبل از آن جناب را به وى وديعه داد، علاوه بر اين كه انجيل را هم بر او نازل كرد و او را به سوى بيت المقدس و بنى اسرائيل مبعوث كرد تا ايشان را به كتاب و حكمت خدا و به ايمان به خدا و رسولش دعوت كند؛ ولى بيشترشان نپذيرفته، به طغيان و كفر خود ادامه دادند و به خاطر همين كه ايمان نياوردند از پروردگار خود خواست تا آنان را هلاك سازد، خداى تعالىٰ عدّه اى از شيطان هاى آنان (گمراه كنندگان ايشان) را مسخ كرد تا آيتى باشد براى فريب خوردگان و گمراه شدگان؛ ولى اين معجزه هم جز بيشتر شدن طغيان و كفر ايشان اثر نداد، عيسى (ع) به ناچار به بيت المقدس آمد و مدّت سى و سه سال در آنجا ماند و به دعوت مردم آنجا پرداخت و با وعده هايى كه خداى تعالىٰ داده بود تشويق نمود، تا آن كه يهود به جست وجوى آن جناب پرداختند و در آخر ادّعا كردند، كه او را شكنجه داده و زنده زنده در زمين دفن كرده اند و بعضى از آنان ادّعا كردند كه او را كشته و به دار آويختند، ولى خداى تعالىٰ هرگز آن كفّار را بر آن جناب مسلّط نكرد، بلكه مطلب را براى آنان مشتبه ساخت، آن ها نمى توانستند عيسى (ع) را شكنجه كنند و بكشند و يا به دار بياويزند، چون اگر چنين قدرتى مى داشتند كلام خدا تكذيب مى شد كه فرموده: خداى تعالىٰ او را بعد از توفّى بالا برد. (كمال الدين ص 224 ح 20)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر