معنای آیه
پس از پيروزى مسلمانان در جنگ بدر، جمعى از يهود گفتند: آن پيامبر امّى كه وصفش در تورات آمده، كه در جنگ مغلوب نمى شود همين پيغمبر است؛ ولی عدّه ای گفتند: صبر کنيد ببينيم سرانجام چه می شود؟
و چون در جنگ احد مسلمانان شکست خوردند، گفتند: نه، به خدا سوگند، آن پيامبرى كه در تورات به ما بشارت داده شده اين نيست و به دنبال اين واقعه حتّیٰ پيمانى كه با پيامبر (ص) در مورد عدم تعرّض داشتند شکستند و شصت نفر به اتّفاق «كعب اشرف» به مكّه رفتند و با مشركان براى مبارزه با اسلام هم پيمان شدند.
در اين هنگام اين آيه نازل شد (مجمع و تفسيرکبير) و فرمود: «به کفّار بگو: به زودي مغلوب گرديد و با هم به سوي جهنّم روانه خواهيد شد و چه بد جايگاهي است».
اين پيشگويي قرآن کريم به زودی به وقوع پيوست؛ زيرا مسلمانان يهود بنی قريظه و بنی نضير را در مدينه در هم شکستند و در فتح مکّه هم مشرکين را از بين بردند.
اگر گفته شود: چرا مؤمنین بعد از جمله: «فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا» جمله: «وَ قِنا عَذابَ النَّارِ» را اضافه كردند؟ با آن كه بعد از مغفرت آتشى نمى ماند؟ گوییم: نگهدارى از عذاب آتش هم فضلى جداگانه از ناحيه خداست كه به هر يك از بندگانش بخواهد مى دهد و يا به نعيم بهشت متنعّم مى كند.
در اين آيه در مورد اهل تقوا بعضی از مفسّرين به ترتيب معتقدند.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر