تفسیر قرآن

سوره آل عمران با 200 آيه در مدينه نازل شده است. بيشتر مطالب این سوره در مباحث توحيدی، صفات خدا، معاد و نيز پيرامون جهاد و امدادهای الاهی نسبت به مؤمنان و حيات جاويد شهيدان و نيز مطالبی پيرامون لزوم وحدت مسلمين و حج و امر به معروف و نهی از منكر و تولّی و تبرّی و مسأله امانت و انفاق در راه خدا و مقاومت در مقابل دشمن و امتحان های مختلف الاهی و نيز سرگذست بعضی پيامبران چون آدم، نوح، ابراهيم، موسیٰ، عيسیٰ (ع) و داستان مريم و مقاماتش است.

رسول خدا (ص) فرمود: هر كس سوره ی آل عمران را بخواند، در برابر هر آيه‏ اي از آن اماني را روي پل صراط دريافت مي ‏كند. (مجمع)

شصت نفر از بزرگان نصاراي نجران به رياست عبدالمسيح و سيّد و ابوحارثه با لباس هاي زيبا و عالي داخل مسجدالنّبيّ شدند؛ و چون وقت نمازشان شد، ناقوس نواخته و مشغول نمازشان شدند. بعضي از اصحاب خواستند مانع آن ها شوند، پيامبر (ص) فرمود: آن ها را به حال خودشان بگذاريد.

پس از نماز سيّد و عاقب نزد پيغمبر آمدند و با آن حضرت به گفت وگو پرداختند. آن حضرت به آنان فرمود: اسلام بياوريد. آن ها گفتند: ما پيش از تو اسلام آورده‏ ايم. پيامبر (ص) فرمود: چگونه اسلام آورده ايد، با اين كه معتقديد عيسيٰ پسر خداست و صليب پرستش مي‏ كنيد و گوشت خوك مي‏ خوريد؟ آن ها گفتند: اگر عيسيٰ (ص) پسر خدا نيست پس پدر او كيست؟ پيامبر (ص) فرمود: آيا فرزند شبيه پدر نيست؟ گفتند: بلي. پيامبر (ص) فرمود: آيا قبول داريد كه پروردگار ما تا ابد زنده است و نمي‏ ميرد، ولي عيسيٰ مي‏ ميرد؟ گفتند: بلي. پيامبر (ص) فرمود: آيا مي دانيد خدا اختياردار و حافظ و روزي دهنده هر چيزي است؟ گفتند: بلي. پيامبر (ص) فرمود: آيا عيسيٰ مالك و اختياردار يکی از اين ها هست؟ گفتند: نه. پيامبر (ص) فرمود: آيا قبول داريد، كه چيزي درآسمان و زمين بر خدا پوشيده نيست؟ گفتند: آري. پيامبر (ص) فرمود: آيا عيسيٰ مانند خداوند داناست و چيزي بر او پوشيده نيست؟ گفتند: نه. پيامبر (ص) فرمود: آيا قبول داريد خدا عيسيٰ را در شكم مادر صورت‏بندي كرد و خدا نمي‏ خورد و نمي‏ آشامد؟ گفتند: بلي. پيامبر (ص) فرمود: آيا قبول داريد عيسيٰ مانند ساير كودكان در شكم مادر بوده و مادرش او را مانند ساير زنان زاييد و عيسيٰ غذا و آب مي‏ خورد؟ گفتند: بلي. پيامبر (ص) فرمود: پس چگونه امكان دارد عيسيٰ آن طور كه شما مي‏ پنداريد باشد؟ پس نصارا ساكت شدند و هشتاد و چند آيه از اوائل اين سوره در باره آنان نازل شد. (مجمع ، ابوالفتوح و درّمنثور)

عمران از ذرّيه حضرت ابراهيم (ع) است؛ بعضی گفته اند: مقصود عمران پدر حضرت موسيٰ (ع) است، ولی بيشتر گفته اند: مقصود پدر حضرت مريم (س) است

امام صادق (ع) فرموده: «الم»‌ در سوره آل عمران به معني اَنَا اللهُ المَجيدُ است. (نورالثّقلين)

امام باقر (ع) فرمود: چند نفر از يهود به اتّفاق حيّ بن اخطب و برادرش نزد پيامبر (ص) آمدند و گفتند: «طبق حساب ابجد «الف» مساوي يک و «لام» مساوي سي و «ميم» مساوي چهل مي باشد؛ پس دوران بقاي امّت تو هفتاد و يک سال خواهد بود». پيامبر (ص) فرمود: چرا تنها «الم» را حساب کرده ايد، مگر در قرآن المص و الر و ساير حروف مقطّعه نيست، اگر حروف اشاره به مدّت بقاي امّت من دارد، چرا همه را حساب نمي کنيد؟ (نورالثّقلين)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر