تفسیر قرآن

اگر بدهکاري تنگدست بود و اصل سرمايه را هم نداشت پس دهد، به او مهلت دهيد، تا وقتي که توانائي پيدا کند و دَينش را ادا نمايد. حتّیٰ طبق قانون اسلام نمي توان خانه و وسايل زندگي کسي را به خاطر بدهي اش از او گرفت.

ميسره يعنی بدهکار می تواند همه يا بعضی از بدهی را بپردازد و نيز بر بدهکار واجب است مقدّماتی فراهم آورد که بدهیش را پرداخت نمايد هر چند در اين آيه سفارش شده كه به بدهكار مهلت داده شود، ولى اگر بدهكار بدون عذر در پرداخت بدهى خود تأخير كند، گناهكار است.

امام باقر (ع) فرمود: اگر کسي نتواند دَينش را ادا کند، بايد مهلتش داد، تا خبرش به امام برسد و او از سهم غارمين که از مصارف زکات است، دَينش را ادا کند. (مجمع البیان)

در روايات آمده : براي هر روزي که به بدهکار مهلت داده مي شود، پاداش صدقه ی همان مبلغ براي طلبکار نوشته مي شود. (تفسير برهان)

«وَ اَن تَصَدَّقوا خَيرٌ لَكُم اِن كُنتُم تَعلَمونَ» يعني اگر بدهکار نتواند دينش را بپردازد، اصلاً بهتر است، که از مالتان صرف نظر کنيد؛ زيرا صدقه اي است، که نزد خدا محفوظ است.

پيامبر اکرم (ص) فرمود: هر که به وامدار تنگدست مهلت دهد يا مقداري از مالش را از او نستاند، خدا او را در سايه عرش جا دهد، روزي که سايه اي جز سايه عرش نيست. (منهج الصّادقین)

امام صادق (ع) فرمود: روزى رسول خدا (ص) پس از حمد و ثناى الاهی و درود بر همه انبيايش فرمود: هان اى مردم، حاضر به غائبين برسانيد، آگاه باشيد كه هر كس بدهكار تنگدستى را مهلت دهد، بر خداست كه در برابر هر روز مهلت كه داده ثواب صدقه دادن تمامى طلبش را بدهد، تا آن كه طلبش را وصول كند.» (فروع كافى ج 4 ص 35)

ولي اگر بدهكار با تمكّن دَينش را ادا نكند، گناه کرده؛ چنان که گفته اند: چون جنازه اي نزد پيامبر (ص) نهادند، فرمود: من بر او نماز نمي گزارم؛ چون او با وجود قدرت دَينش را ادا نکرد و چون ابوقتاده پرداخت وامش را ضمانت كرد، بر او نماز گزارد. (منهج الصّادقین)

پيامبر اکرم (ص) فرموده: هر که حقّ قرضدارش را به درِ خانه اش ببرد و به او بدهد، همه جانوران برايش دعا کنند و به هر گامي که بردارد برايش درختي در بهشت نشانند و خدا گناهانش را بيامرزد؛ ولي اگر دارد و معطّل کند ظالم است. (تفسير گازر)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر