تفسیر قرآن

انفاق براي نيازمنداني است كه همچون جهاد و تحصيل علوم ديني در راه خدا به تنگنا افتاده اند‌ و براي كساني كه براي كسب معاش نمي توانند سفر كنند و در محلّ خودشان هم کسب و کاري ندارند و كساني كه به خاطر مناعتشان اظهار فقر نمي كنند؛

از اين رو ناآگاه آن ها را توانگر مي پندارد؛ امّا آن ها را از چهره هاي زرد شان مي شناسي، از مردم چيزي به اصرار نمي خواهند‌ و هر مالي انفاق كنيد، خدا از آن آگاه است. اظهار احتياج در صورت ضرورت لازم است.

امام باقر (ع) فرموده: اين آيه در باره «اصحاب صفّه» نازل شده كه حدود چهارصد نفر از مهاجرين فقير مکّه و اطراف مدينه بودند و در صفّه مسجد که سکّوي بزرگي بيرون مسجد بود، سکنیٰ داشتند و تمام اوقاتشان به تعلّم و عبادت مشغول بودند و در هر سريه اي هم شرکت مي کردند، اين آيه به مسلمانان دستور داد، به آن ها کمک کنند. (مجمع و ابوالفتوح)

اصحاب صفّه پاسداران شبانه روزی پيامبر اکرم (ص) و محافظان او بودند.

رسول خدا (ص) فرموده: خداي تعاليٰ دوست دارد اثر نعمتش را بر بنده ببيند و زشت مي داند اظهار سختي و نياز را، و دوست دارد شخص شکيبا و پاکدامن را و دشمن مي دارد شخص فحش دهنده و بد زبان و بسيار سؤال کننده را. (ابوالفتوح)

از تعبير «ضَرباً فى الاَرضِ» به جاى سفر بر می آيد كسى كه مى‏ تواند با مشقّت سفر كرده و تأمين زندگى كند، از دسترنج ديگران استفاده نكند.

يكى از گناهان بزرگ تكدّى و سؤال و تقاضا از مردم بدون نياز است. بهترين انفاق در اختيار قرار دادن ابزار كار به جاى پول دادن است.

پيغمبر اكرم (ص) ‏فرموده: لاتَحِلُّ الصَّدَقَةُ لِغَنِىٍّ‏: صدقه براى بى نياز حرام است». (تفسیر نمونه)

و پيامبر اكرم (ص) ‏فرموده: «مَن سَئَلَ وَ عِندَهُ ما يُغنيهِ فَاِنَّما يَستَكثِرُ مِن جَمرِ جَهَنَّم‏: كسى كه از مردم در خواست كند در حالى كه به مقدار كفايت دارد، آتش دوزخ را براى خود افزون مى‏ سازد.» (تفسیر مراغی)

و در روايت است: «شهادت سائل به كف پذيرفته نيست.» (وسائل الشيعه، جلد 18 صفحه 281)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر