تفسیر قرآن

بعد از آن که فرمود: به هنگام انفاق، شيطان به انسان وعده فقر می دهد و خدا وعده مغفرت و فضل، در اين آيه سخن از حكمت مى‏ گويد، چون تنها حكمت است، كه انسان را از وسوسه ‏هاى شيطان در مورد ترس از فقر می رهاند و به مغفرت و فضل الاهی سوق می دهد؛ پس می فرمايد: خدا به هر كس بخواهد [شايسته بداند] حكمت عطا مي كند و به هر كس حكمت داده شود، يقيناً خير بسيار داده شده است؛‌ چون حکمت درجه کامل عقل است، اين حقيقت را جز خردمندان نيابند و بدان پند نگيرند.

حکمت محکم کاري بدون سستي و نيز به معني معرفت به حقايق است؛ و چنين معلوماتي جز به خردمندان داده نمي شود؛ لذا به فلسفه اسلامي حکمت گفته اند.

شيطان وعده‏ فقر می دهد و خداوند وعده‏ ى مغفرت و فضل؛ امّا تشخيص و انتخاب هر يك از اين دو راه، حكمت لازم دارد.

رسول خدا (ص) مي فرمايد: «سَرِ حکمت ترس از خداست. (صافي)

امام صادق (ص) فرموده: حکمت عبارت است از عبادت خدا و شناخت امام. (تفسیر عياشي)

حكمت یا خیر کثیر شناختِ اسرار و آگاهى از حقايق و رسيدن به حقّ است، که خداوند به افراد پاك و با تقوا و تلاش عطا مى ‏كند، تا با آن وسوسه ‏هاى شيطانى را از الهامات الاهى و چاه را از راه تشخيص دهند.

حكمت عبارت است از قضاياى حقه‏ اى كه مطابق با واقع باشد، يعنى به نحوى مشتمل بر سعادت بشر باشد، مثلا معارف حقه الاهيه در باره مبدأ و معاد باشد و يا اگر مشتمل بر معارفى از حقايق عالم طبيعى است معارفى باشد كه باز با سعادت انسان سروكار داشته باشد.

و اميرمؤمنان (ع) فرموده: «اَلحِکمَةُ ضالَّةُ المُؤمِنِ: حکمت گمشده ی مؤمن است». (نهج البلاغه،‌ حكمت 80)

و امام صادق (ع) فرموده: حکمت روشنائي معرفت و ميزان تقوا و ميوه ی راستي است و اگر بگويم خدا نعمتي والاتر از حکمت نيافريده، به گزاف نگفته ام. (صافي)

امام صادق (ع) فرمود: حكمت، معرفت وبصيرت در دين است. (عياشى)

امام صادق (ع) فرمود: حكمت اطاعت خدا و شناختن امام است. (كافى 5/ 185)

همه‏ دنيا متاع قليل است (نساء 77)؛ ولى حكمت خير كثير. اگر همه امكانات مادّى فداى رسیدن به حكمت و بينش صحيح شود، ارزش دارد.

حكمت هديه‏ اى كليدى و مادر همه ی خيرات است. هر كه آن را داشت چيزهاى زيادى خواهد داشت.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر