تفسیر قرآن

بعد از بيان انفاق دو مثال جالب يکی براى انفاق هاى با منّت و آزار و رياكارى و ديگر انفاق هاي برخاسته از اخلاص و عواطف دينى و انسانى بيان مى‏ كند و در اين آيه با لحنی شديد مؤمنين را تهديد می کند و مي فرمايد: صدقات و انفاق هاتان را با منّت و آزار به کسي که به وي صدقه داده ايد، بي اجر نكنيد.

مانند آن كس نباشيد، كه مالش را براي خودنمايي انفاق مي كند و به خدا و روز بازپسين ايمان ندارد، مَثَلِ او مَثَل سنگ صافي است که قشر نازکي از خاک روي آن را پوشانده و آن گاه باران تندي بر آن ببارد. اين بارانی که سبب رويش نباتات می شود، در اينجا نه فقط سبب رويش آن دانه نمی شود، بلکه خاک های اندکی هم که دور دانه را گرفته اند توسّط باران شسته می شوند و آن سنگ را بر جاي خود بگذارد و در نتيجه باران برای آن دانه سودی ندارد.

خدا کافران را هدايت نخواهد کرد. چون با اختيار و انتخاب سوء خود، راه کفر و ريا و منّت و آزار را پوييده اند.

بنا بر «لاتُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالأَذى‏ٰ» پاره ‏اى از اعمال نتايج اعمال نيك را از بين می برند و اين همان احباط است.

چنان كه باران روي سنگ آن را لخت می کند، حوادث روزگار هم پرده اي از خير خواهي و نيکوکاري که رياکاران به روي خود کشيده اند، کنار می زند و باطن سخت و خشن و بي خاصيّت شان را آشکار می سازد.

پيامبر اکرم (ص) فرموده: وقتي روز قيامت شود، منادي ندا مي كند: كساني كه مردم را مي‏ پرستيدند، برخيزند و پاداش ‏هاي خود را از كساني كه براي خوش‏آيند آن ها كار مي كردند بگيرند، من عملي كه آميخته به چيزي از دنيا و اهلش باشد نمي ‏پذيرم. (مجمع البیان)

رسول اكرم (ص) فرموده: روز قيامت کسي را آرند و به او گويند با مالي که به تو داديم چه کردي؟ گويد: خدايا، صدقه دادم و بر عيالم نفقه کردم. گويند: کردي، ولي براي آن که بگويند سخاوتمند است و تو را از آن چه سود؟

ديگري را آرند، گويند: ما به تو قدرت و شجاعت داديم، با آن چکار کردي؟ گويد: جهاد و جانفشاني نمودم، گويند کردي، ولي براي آن که بگويند: شجاع است، حال تو را از آن چه سود؟

سوّمي را آرند و به او گويند: ما تو را علم و فهم داديم، با آن چه کردي؟ گويد: به مردمان علم آموختم و نشر علم کردم؛ گويند: کردي، ولي براي آن کردي که بگويند: عالم است و حال تو را از آنچه سود؟

آن گاه دستور دهند هر سه را به دوزخ برند. (تفسر ابوالفتوح)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر