تفسیر قرآن

بعد از بيان اهمّيّت انفاق، در مورد بعضی از شرايط دیگر آن مي فرمايد: کساني که در برابر سائلين گفتاري نيکو همچون دعا يا هر سخن خوش ديگري، ابراز دارند؛ يا در برابر اصرار و بدگويي سائل عفو وگذشت مي کنند، از صدقه و بخششي که به دنبالش آزار و رنجشي باشد، بهتر است. چون خدا بي نياز است و نعمت هايش در نظرش بزرگ نيست؛ و چون خدا حليم و شكيباست، بر هر گناه و کار خلافي خشم نمي گيرد؛ شما هم از پروردگارتان بياموزيد و چنين باشيد.

قول معروف از سوی انفاق کننده یعنی ادب را مراعات کرده و طرف مقابل را نرنجاند؛ ولی مغفرت به معنی گذشت در برابر خشونت ارباب حاجت است و بسا اشاره به پرده پوشی بر اسرار نيازمندان آبرومند باشد.

رسول خدا (ص) فرموده: در مقابل سائل يکي از دو کار بکنيد: يا چيزي که در توان داريد به او عطا کنيد و يا به طرز شايسته اي او را رد کنيد. (مجمع و ابوالفتوح)

پيامبر اكرم (ص) فرمود: وقتي حاجتمندي از شما چيزي بخواهد، گفتارش را قطع نكنيد، بگذاريد سخنش را تمام كند؛ سپس اگر چيزي در توان داريد به او تقديم كنيد و اگر توان نداريد، به طرز شايسته اي او را رد کنيد؛ زيرا ممكن است سؤال كننده فرشته اي باشد، كه مأمور آزمايش شماست، تا ببيند در برابر نعمت هايي كه خداوند به شما ارزاني داشته است، چگونه عمل مي كنيد؟ (مجمع البيان)

و رسول اکرم (ص) فرموده: اگر نمي توانيد با مالتان به مردم کمک کنيد و آن ها را از تنگي معيشت درآوريد، با حُسن اخلاق خود با ايشان رفتار کنيد. (منهج و گازر)

علي (ع) به خضر رسيد و به او فرمود: سخني از حکمت بگو، تا از تو ياد گيرم. خضر عرض کرد: چه نيکوست مرحمت توانگران بر درويشان به جهت رغبت در ثواب خدا. علي (ع) فرمود: نيکوتر از آن تکبّر درويش است بر توانگران به جهت اعتماد بر خداي تعاليٰ است. خضر گفت: شايسته است، که اين کلام را با آب زر نويسند. (منهج الصّادقين)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر