سوره بقره - آیه 249 - جزء 2
فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُم بِنَهَرٍ فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ۚ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ ۚ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ ۚ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَاقُو اللَّهِ كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ
معنای آیه
پس زمانی که طالوت با سپاهیان [برای جنگ با دشمن از شهر] بیرون رفت، گفت: بی تردید خدا شما را به وسیله نهر آبی آزمایش می کند؛ پس هر که [به هنگام تشنگی] از آن [سیر] بنوشد، از من نیست و هر که از آن نخورد، از من است، مگر کسی که با دستش کفی آب برگیرد [که او نه از من است و نه مردود از سپاه]. پس جز اندکی از آنان همگی از آن نوشیدند. و زمانی که او و کسانی که با او ایمان آورده بودند از نهر گذشتند، [گروهی از آنان] گفتند: ما را امروز قدرت مقابله با جالوت و سپاهیانش نیست. ولی کسانی که یقین داشتند که دیدارکننده خدایند، گفتند: چه بسا گروه اندکی که به توفیق خدا بر گروه بسیاری پیروز شدند، و خدا باشکیبایان است.
تفسیر قرآن
چون طالوت خواست لشکر بيارايد گفت: تنها کساني با من بيايند، که تمام فکرشان متوجّه پيروزي بر دشمن باشد؛ امّا کساني که فکر ساختن خانه و اصلاح زندگي اند سر کارشان بمانند.
چون مدّتي راه پيمودند و خسته و تشنه گشتند، طالوت براي اين که ثابت قدم ها را از اهل شکم جدا کند، گفت: به زودي به نهري مي رسيم، هر کس از آن سير بنوشد از من نيست؛ امّا کساني که اصلاً ننوشند يا تنها کفي از آن بنوشند از من اند. ولي همين که به نهر رسيدند، اکثريّت از آن نوشيدند.
طالوت نافرمانان را رها کرد و با آن جمعيّت با ايمان به سوي جالوت حرکت کرد و چون به لشکر جالوت با تعداد زيادشان برخورد کردند، آنها که کفي از آب نوشيده بودند، گفتند: ما طاقت جالوت و لشکریانشان را نداريم؛ ولي آنان که هيچ آب ننوشيده بودند که تعدادشان به فرموده امام باقر (ع) به اندازه اصحاب بدر 313 نفر بود، گفتند: بسا افراد قليلي به اذن خدا بر جمعيّتي زياد پيروز گشته اند و خدا با صابران است. (مجمع)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر