سوره بقره - آیه 246 - جزء 2
أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ مِن بَعْدِ مُوسَىٰ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِن كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا ۖ قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا ۖ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ
معنای آیه
آیا [با دیده عبرت] آن گروه از سران و اشراف بنی اسرائیل را پس از موسی ندیدی که به پیامبرشان گفتند: برای ما زمامدار و فرمانروایی برانگیز تا در راه خدا جنگ کنیم؟ گفت: آیا احتمال نمی دهید، اگر جنگ بر شما مقرّر و لازم شود، جنگ نکنید [و سر به نافرمانی بزنید؟] گفتند: ما را چه هدف و مرادی است که در راه خدا جنگ نکنیم، در حالی که از میان خانه ها و فرزندانمان بیرون رانده شده ایم؟! پس چون جنگ بر آنان مقرّر و لازم شد، همه جز اندکی از آنان روی گرداندند؛ و خدا به ستمکاران داناست.
تفسیر قرآن
امام باقر (ع) فرموده: چون بني اسرائيل بعد از موسيٰ به گناه آلوده شدند، خدا جالوت را که از قبطيان بود بر آن ها مسلّط ساخت.
او بسياري از مردانشان را کشت و زنانشان را به کنيزي گرفت و اموالشان را از آن ها گرفت و آن ها را از شهر و ديارشان بيرون راند. پس بني اسرائيل نزد پيامبر زمانشان (ارميا يا اشموئيل) رفتند و به او گفتند: «از خدا بخواه پادشاهي براي ما برگزيند، تا به دستور او در پناه خدا نبرد کنيم.»
و از آن رو، اين درخواست را کردند که در بني اسرائيل نبوّت در يک خاندان بود و سلطنت در خاندان ديگر. پيامبرشان به آن ها گفت: ممکن است نبرد بر شما مقرّر شود و شما نبرد نکنيد. گفتند: چگونه در راه خدا نبرد نمي کنيم، با آن که از شهر و ديار و نزد فرزندانمان بيرون رانده شده ايم؟
ولي حدس آن پيامبر درست بود؛ چنان که خداوند فرموده: «وقتي که نبرد برايشان مقرّر شد، جز اندکي از آنان روي برتافتند و خدا ستمگران را خوب می شناسد.» (تفسیر قمي)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر