سوره بقره - آیه 242 - جزء 2
كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
معنای آیه
این گونه خدا آیاتش را برای شما بیان می کند، باشد که بیندیشید.
تفسیر قرآن
بعد از بيان حكم طلاق، مي فرمايد: خدا آياتش را چنين براي شما بيان مي کند، شايد که تعقّل کنيد.
«يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ» به منزله اين است كه فرموده باشد زنان مطلقه به خاطر احتراز از اختلاط نطفه ها و فساد نسل، عدّه نگه مى دارند.
كلمات بسیاری در قرآن كريم در باره انواع ادراكات انسانى آمده، از جمله، ظنّ، حسبان، شعور، ذكر، عرفان، فهم، فقه، درايت، يقين، فكر، رأى، زعم، حفظ، حكمت، خبرت، شهادت، عقل، فتوىٰ و بصيرت.
«ظنّ» تصديق بيش از پنجاه درصد و نرسيده به صد در صد است.
«حسبان» در مورد ظن استعمالى است استعارى.
«شعور» ادراك دقيق در محسوسات است. حواس ظاهر را مشاعر گويند.
«ذكر» حاضر کردن صورت هاي خزينه ذهن برای غایب نشدن است.
«عرفان ومعرفت» تطبیق صورت ترسيم شده با آنچه در خزينه ذهن است.
«فهم» نقش صورت خارج در ذهن است.
«فقه» پذيرش و تصديق همان نقش صورت خارج در ذهن است.
«درايت» دقّت در اين نقش براى درك خصوصيّات و اسرار آن است.
«رأى» تصديق همان فكر وتجديد نظر در مطالب حاضر در ذهن است.
«زعم» تصديق صورت ذهنی اعمّ از ظنّ و قطع است.
«علم» احتمال صد در صد است.
«حفظ» ضبط صورت چيز معلوم بدون دگرگونى و تغيير است.
«حكمت» صورت علميه از اين جهت كه محكم و استوار است.
«خبرت» احاطه به صورت علميه در ذهن برای نتائج مترتّب بر آن است.
«شهادت» ديدن يك چيز و يا يك صحنه به حسّ ظاهر یا باطن است.
«تعقّل» ادراك با سلامت فطرت است نه تعقّل تحت تاثير غرائز و اميال.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر