سوره بقره

سوره بقره - آیه 228 - جزء 2


وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ ۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنْ أَرَادُوا إِصْلَاحًا ۚ وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ



پخش قاری سوره شماره آیه
محمد صدیق منشاوی سوره بقره 228
عبدالباسط محمد عبدالصمد سوره بقره 228
محمود خلیل الحصری سوره بقره 228
پخش قاری شماره صفحه ردیف
مصطفی اسماعیل 36 1
محمد صدیق منشاوی 36 2

معنای آیه

زنان طلاق داده شده باید به سر آمدن سه پاکی [از حیض را] انتظار برند [و پیش از به سر رسیدن آن، از شوهر کردن خودداری ورزند]. و اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارند [به خاطر رعایت شرایط ایام عدّه] نباید آنچه را خدا در رحم هایشان [از حیض یا جنین] آفریده، پنهان دارند. و شوهرانشان در این مدت چنانچه خواهان صلح و سازش اند، به بازگرداندن آنان [به زندگی دوباره] سزاوارترند. و برای زنان، حقوق شایسته ای بر عهده مردان است، مانند حقوقی که برای مردان بر عهده آنان است، و مردان را بر آنان [به خاطر کارگزاری، و تدبیر امور زندگی در امر میراث و دیه، گواهی در دادگاه و غیر این امور حقوقی] افزون تر است؛ و خدا توانای شکست ناپذیر و حکیم است.


تفسیر قرآن


چون در آيه قبل از طلاق اسم برد، از اين آيه تا آخر آيه 242 در ضمن 15 آيه احکام طلاق، عدّه و شيردادن زن مطّلقه به بچّه ی خود، رجوع به زن، حقوق مرد و زن بر يکديگر و در خلالش بعضی از احکام نماز را بيان فرموده و در اين آيه مي فرمايد: زنان طلاق داده شده تا سه پاكي منتظر بمانند و اگر به خدا و روز واپسين ايمان دارند، جايز نيست آنچه خدا در رحم هاشان آفريده پنهان دارند.

شوهرانشان هم در اين مدّت اگر سر آشتي دارند، به باز آوردنشان سزاوارترند و براي اين زنان همپاي وظايفي كه بر عهده شان است، به -طور شايسته حقوقي است و مردان بر آن ها برتري دارند‌ و خدا عزيز و حكيم است.

اسلام به ازدواج تشويق کرده؛ ولي طلاق را نه فقط منفورترين حلال ها دانسته، موانعي هم بر سر راه آن قرار داده، که يکي از آن ها «نگه داشتن عِدّه» است براي زني که با او آميزش جنسي شده باشد و مدّت آن سه پاکي مي باشد.

البته احكام هميشه دائر مدار مصالح غالبى است، اگر زن عقيم هم باشد، بايد عدّه نگه بدارد.

برای طلاق هم بايد زن در حال پاكى بوده و طلاق در برابر دو شاهد عادل باشد. مرد بايد تا مدّتى هزينه زن را بپردازد و زن در اين مدّت مى‏ تواند با آرايش خود را به مرد عرضه كند. هر يك از اين شرائط مى‏ تواند از طلاق‏هاى عجولانه جلوگيرى كند.

عدّه نگه داشتن از برنامه هاي حکيمانه الاهي است؛ زيرا طبق آيه: «لاتَخرِجوهُنَّ مِن بُيوتِهِنَّ» (طلاق 1) شوهران حقّ بيرون کردن زن از خانه را ندارند، تا در اين مدّت كه هيجان ها فروکش کنند و فرصت براي فکر کردن داشته باشند. و اگر هم تصميم بر جدايي گرفتند، در اين سه پاکي معلوم شود، که زن بچّه اي از شوهرش در شکم دارد يا نه.

رجوع مرد به همسر در ايّام عدّه، هيچ تشريفاتی ندارد، بر خلاف طلاق كه شرايط و تشريفات زيادى را لازم دارد.

در مورد مسئله ی حيض و پاک شدنش يا بچّه دار بودن، گفتار خود زن مِلاک است؛ (مجمع البيان)؛ ولي بنا بر همين آيه حرام است، که زن خلاف واقع بگويد.

امام صادق (ع) در مورد «وَ لايَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ ما خَلَقَ اللهُ فِي أَرْحامِهِنَّ» فرمود: منظور حمل است و حيض. مجمع

و در تفسير قمى آمده: خداى تعالىٰ سه چيز را به خود زنان واگذار كرده: پاكى و حيض و حاملگى.

امام (ع) در مورد «وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ» فرمود: حق مردان بر زنان بيشتر است از حقى كه زنان بر مردان دارند. (تفسیر قمی)

رسول خدا (ص) فرمود: بهترين مردان امّتم بهترين آن ها براي زنانشان هستند و بهترين زنان امّتم بهترين آنها براي مردانشان هستند. (ابوالفتوح)

و رسول خدا (ص) فرموده: اطاعت زن از شوهر برابر جهاد و شهادت است؛ ولي کمتر زني است، که اين را به جا آورد. (ابوالفتوح و منهج)

و رسول خدا (ص) فرموده است: هر گاه کسي را امر به سجده ديگري مي کردم، امر مي کردم، که زن شوهرش را سجده کند. (مجمع)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان




نکات دیگر