معنای آیه
پيامبر اکرم (ص) «مرثد بن ابي مرثد غنوي» را، که مردي شجاع و نيرومند بود به مکّه فرستاد، تا مسلمان هايي را که آنجا بودند به مدينه آورد. زن زيبايي به نام «عناق» که در جاهليّت با مرثد دوستي داشت از او خواست با وي ازدواج کند. مرثد در برگشت به مدينه جريان را به عرض پيامبر اکرم (ص) رساند، اين آيه نازل شد. (مجمع البیان)
از آنجا که همسر هم در اعتقادات و اخلاق و رفتار انسان تأثير دارد و هم بر روي فرزندان، اين آيه مي فرمايد: «با زنان مشرك ازدواج نكنيد، تا وقتي كه ايمان آورند، اگر چه نتوانيد جز با كنيزان ازدواج كنيد؛ زيرا كنيز با ايمان از زن مشرك بهتر است، هرچند زيبايي و ثروت زن مشرك شما را مفتون سازد.
و به مردان مشرك تا ايمان نياورند زن مدهيد، اگر چه مجبور باشيد زنان را به همسري غلامان با ايمان درآوريد؛ زيرا غلام با ايمان از مرد مشرك بهتر است، هر چند مال و موقعيّت مرد مشرك شما را مفتون سازد. مشركان شما را به آتش مي خوانند و خدا شما را به بهشت و مغفرت؛ و آيات خود را براي مردم بيان مي كند، باشد كه پند گيرند.
بسياري از علما، ازدواج مرد مسلمان با زن اهل كتاب را جايز مي دانند؛ ولي ازدواج زن مسلمان با مردي از اهل كتاب را جايز نمي دانند.
از این که با فعل امر «لاتَنْكِحُوا» به پدر دختر خطاب شده: «دختر خود را به مشركان ندهيد، حقّ ولايت پدر بر ازدواج دخترش معلوم می شود.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر