تفسیر قرآن

در مقابل منافقان مُفسد، كه با تمام توان در زمين فساد مي كنند و حرث و نسل را به نابودي مي كشند، «ايثارگراني هستند، كه در راه اصلاح جامعه و طلب رضاي خدا از همه هستی خويش يعنی مال و آبرو و حتّیٰ جان خود مي گذرند و خداوند نسبت به بندگانش مهربان است».

يعني از رحمت و مهرباني خدا نسبت به بندگانش است، كه چنين اشخاص مؤمن و صالحي در بين مردم پيدا مي شوند، که به اصلاح دين و دنياي مردم مي پردازند و اگر اين ها نبودند، ارکان دين از هم مي پاشيد.

مشركانِ مكّه از هر قبيله‏ اى يك نفر براى كشتن پيامبر برگزيدند. آن حضرت از نقشه‏ آنان باخبر شد و على (ع) براى اين كه پيامبر(ص) به سلامت از مكّه خارج شود، در بسترش خوابيد و اين آيه در شأن آن حضرت نازل شد. (مسند أحمد حنبل 1/ 348)

ابن ابي الحديد معتزلي در «شرح نهج البلاغه 13/262» گويد: تمام مفسّرين برآنند اين آيه در باره علي (ع) نازل شده، که در ليلة المبيت در بستر رسول خدا(ص) خوابيد و اين موضوع در حدّي از تواتر است، که جز کافر يا ديوانه آن را انکار نمي کند.

فخررازي گويد: روايت شده وقتي علي بر رختخواب پيامبر(ص) خوابيد، جبرئيل بالاي سرش بود و ميکائيل پائين پايش و جبرئيل ندا مي کرد: به به از مثل تو اي پسر ابي طالب، خدا به وسيله تو بر ملائکه افتخار مي¬کند و اين آيه نازل شد. (تفسير کبير)

به نقل علّامه امینی در صفحه 48جلد دوم «الغدير» غزالى در «احياء العلوم» جلد سوم صفحه 238، گنجى در «كفاية الطالب» صفحه 114، صفورى در «نزهة المجالس» جلد دوّم صفحه 209، ابن صبّاغ مالكى در «الفصول المهمه» صفحه 33، سبط ابن¬جوزى حنفى در «تذكرة الخواص» صفحه 21 ، شبلنجى در «نورالأبصار» صفحه 86، احمد در «مسند» جلد يك صفحه 348، تاريخ طبرى جلد دوّم صفحه 99، ابن هشام در «سيره» جلد دوّم صفحه 291، حلبى در «سيره» خود و تاريخ يعقوبى» جلد دوم صفحه 29 جريان «ليلة المبيت» را نقل كرده ‏اند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر