تفسیر قرآن

معاذ بن جبل به رسول خدا (ص) عرض کرد: يهود از ما بسيار از هلال هاي ماه مي پرسند و در روايت ديگرى آمده: جمعى از يهود از رسول خدا (ص) پرسيدند هلال ماه براى چيست؟ اين آيه نازل شد‌ كه در باره هلال هاي ماه از تو سؤال مي كنند، بگو: آنها براي بيان اوقات و موسم حجّ است. (مجمع)

«اَهِلَّه» جمع هلال و ماه را در اوائل و اواخر هر ماه که به شکل کمان است «هلال» نامند. ماه هاي قمري براي همه قابل استفاده اند؛ ولي ماه هاي شمسي بعد از هزاران سال منجّمين بدان ها پي برده و در تقويم ها نگاشته اند. از اين رو، براي تعيين مراسم مذهبي مانند حجّ و روزه ماه قمري تعين گرديده است، که براي همگان قابل استفاده است؛ زيرا هر ماه با ديدن اوّلين جلوه ي هلال اوّل ماه شروع مي شود و آن ماه ادامه مي يابد، تا وقتي که هلال ماه بعد ديده شود. و حتّیٰ از روي شکل هاي مختلف ماه و کوچکي و بزرگيش مي توان تعيين کرد، که چندم ماه است.

عرب ها در جاهليّت وقتی احرام مي بستند، با نردبان از بام يا سوراخي از پشت خانه وارد آن ها مي شدند. (مجمع) اين آيه مي فرمايد: نيكي آن نيست، كه از پشت خانه ها وارد شويد؛ بلكه نيكي به تقواست؛ پس از در خانه ها وارد شويد و از خدا پروا كنيد؛ باشد كه رستگار شويد.

ولي آيه اطلاق دارد و مي رساند، که براي دست يافتن به هر امري بايد از راه اصلي و طريق صحيحش وارد شد. از جمله دين را بايد از طريقي که خدا و پيامبر و امام تعيين کرده اند به دست آورد، نه از طريق عمل به خرافات و آن گاه اسمش را دين گذاشت و يا اين که شخص به چيزي عمل کند، که فکر مي کند دينداري است.

طبق نقل شيعه وسنّي پيامبراکرم (ص) فرموده: «اَنَا مَدينَةُ العِلمُ وَ عَلِيٌّ بابُها وَ لايُؤتَي المَدينَةَ اِلّا مِن بابِها: من شهر علمم و علي در آن شهر و به شهر جز از درش نبايد وارد شد.

اميرمؤمنان (ع) فرموده: هر کس که تابع ما باشد و به ولايت ما اقرار کند، از درهاي خانه ها وارد آن ها شده و هرکس مخالف ما باشد و ديگران را بر ما برتري دهد، از پشت خانه ها وارد آن ها شده است. (صافي)

امام باقر (ع) فرموده: کسي که به آل محمّد (ص) در آيد، به يک چشمه ی صافي در آمده، که به علم خدا جاري است، نه پايان مي يابد و نه انقطاع مي پذيرد. (تفسیر برهان)

رسول اكرم (ص) فرموده: خَيرُ النّاسِ اَنفَعُ النّاسِ لِلنّاسِ وَ شَرُّ النّاسِ مَن تَخافُ النّاسَ عَن شَرِّهِ:‌ بهترين مردم كسي است كه سودش به مردم بيشتر رسد و بدترين مردم كسي است، كه مردم از شرّش بترسند. (تفسير الكاشف)

امام باقر (ع) در تفسير جمله: «وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ اَبْوابِها» فرموده: يعنى هر كارى را از راهش وارد شويد. (الميزان به نقل از محاسن برقى ص (ع) 4)

امام صادق (ع) فرمود: اوصياى پيامبران ابواب خدايند، كه بايد مردم از آن درها به سوى خدا بروند و اگر اوصيا نبودند خداى عزّ وجلّ شناخته نمى ‏شد و با اوصيا خداى تعالىٰ با خلقش احتجاج مى‏ كند. (كافى 1/192)

اين روايت يكى از مصاديق درهاى رفتن به سوى خدا را بيان می كند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر