سوره بقره

سوره بقره - آیه 188 - جزء 2


وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِّنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ



پخش قاری سوره شماره آیه
محمد صدیق منشاوی سوره بقره 188
عبدالباسط محمد عبدالصمد سوره بقره 188
محمود خلیل الحصری سوره بقره 188
پخش قاری شماره صفحه ردیف
مصطفی اسماعیل 29 1
محمد صدیق منشاوی 29 2

معنای آیه

و اموالتان را در میان خود به باطل و ناحق مخورید. و آن را به عنوان رشوه به سوی حاکمان و قاضیان سرازیر نکنید تا بخشی از اموال مردم را [با تکیه بر حکم ظالمانه آنان] به گناه و معصیت بخورید، در حالی که [زشتیِ کارتان را] می دانید.


تفسیر قرآن


پس از آيات روزه، كه مركب تقواست، به تحريم رشوه و تصرّف ناحقّ در اموال مردم مي پردازد، كه نمونه ی بارز عدم تقواست؛ پس مي فرمايد: اموال يكديگر را بين خود به ناحق نخوريد و براي خوردن بخشي از اموال مردم به گناه، قضيّه ی آن را به حاكمان نكشانيد؛ در حالي كه حقيقت را مي دانيد. چه خورندگان مال مردم به ناحق، براي پايمال كردنش، بايد به نفعشان رأي دهند.

باطل هرگونه تصرّف در اموال ديگران از غير طريق صحيح است.

رسول اكرم (ص) به امام على (ع) فرمود: «يا علىّ، مِنَ السُّحتِ ثَمَنُ المَيتَةِ وَالكَلبِ وَالخَمرِ وَ مَهرِ الزّانِيَةِ وَالرُّشوَةِ فى الحُكمِ: اى على، درآمد حاصل از فروش مردار، سگ، شراب، زنا و رشوه يكسان و حرام است. (بحار 77 /54)

نام هاي ديگر مانند: هديه، انعام، تحفه، ماهيّت رشوه را تغییر نمي دهند.

شخصى به رسول اكرم (ص) گفت: من متصدّى كارى هستم، مردم برايم هدايايى مى ‏آورند، چگونه است؟! حضرت فرمود: چه شده كه عُمّال ما از هدايا سخن مى‏گويند! آيا اگر در خانه بودند كسى به آنان هديه مى‏ داد؟! (نهج الفصاحه، ح 539)

امام صادق (ع) فرموده: رشوه در قضاوت کفر به خداي بزرگ است. (وسائل 12/ (ص) 3)

و رسول خدا (ص) فرموده: لَعَنَ اللهُ الرّاشي وَالمُرتَشي وَالسّاعي بَينَهُما:‌ خدا گيرنده و دهنده رشوه و آن كه واسطه ميان آن دو است، لعنت كند. (بحار، ج 104، ص 427)

در حديثی آمده: هر حاكمى نسبت به گرفتارى ‏هاى مردم بى تفاوت باشد، خدا لطفش را نسبت به او مى ‏پوشاند و اگر هديه قبول كند تا كار مردم را انجام دهد، در زنجير است و اگر رشوه بگيرد، مشرك مى‏ باشد. (وسائل 12/ 63)

أشعث بن قيس حلوايى به در خانه على (ع) به عنوان هديه برد تا در محكمه شايد به نفع او حكم صادر كند. امام (ع) فرمود: به خدا سوگند! اگر هفت اقليم به من دهند که پوست جوى را به ناحقّ از دهان مورچه‏ اى بگيرم نخواهم كرد. (نهج البلاغه، خطبه 224)

امام باقر (ع) فرمود: منظور از باطل (يكى از مصاديق باطل) سوگند دروغ است، كه به وسيله آن اموال مردم را بربايند. (مجمع البيان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان




نکات دیگر