تفسیر قرآن

به دنبال بيان چند حكم مهم اسلامى، در اين آيه و دو آيه بعد در مورد وجوب حکم يکی از مهم ترين عبادات يعنی روزه می پردازد و مي فرمايد: «اي كساني كه ايمان آورده ايد، روزه چنان كه بر پيشينيان شما واجب شده بود، بر شما نيز واجب شده؛ باشد كه پرهيزگار باشيد.» آرى روزه عامل مؤثّرى است براى پرورش‏ روح تقوا و پرهيزگارى در تمام زمينه‏ ها و همه ابعاد.

امروزه هم يهوديان، مسيحيان و هندوان به انحايي روزه مي گيرند.

از آنجا که روزه تکليفی شاق می نمايد؛ خدای سبحان حکم آن را با با ذکر پيشينه و فوايد آن آورده، چنان که وجوب آن را با خطاب: «يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا» بيان فرموده، تا اهمّيّت موضوع و تعظيم مخاطب باشد.

امام صادق (ع) مي فرمايد: «لَّذَةُ ما فِى النِّداءِ اَزالَ تَعَبَ العِبادَةِ وَالعِناءِ: لذّت خطاب «يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا» آن چنان است، که سختی و مشقّت اين عبادت (روزه) را از بين مي برد. (مجمع)

آن گاه مي فرمايد: با گرفتن روزه اميد است به تقوا دست يابيد، که منتهي الآمال هر مؤمني است. چه کسي که بخواهد به کمال معنويّت برسد، بايد از بي بند و باري و شهوتراني دوري کند و بهترين وسيله براي كنترل شهوات هم اين است که گاهي به عنوان روزه در امور مشروع مانند خوردن و آشاميدن و ميل جنسي خودداري نمايند.

اصولاً منشأ بيشتر گناهان غضب و شهوت است و روزه جلو تندروى‏ هاى اين دو غريزه را مى‏ گيرد و لذا سبب افزايش تقوا و در نتيجه كاهش فساد و فحشا است.

از فوائد روزه تلطيف روح و قوی کردن اراده و تعديل غرائز است. زيرا روزه‏ دار با وجود گرسنگى و تشنگى از غذا و آب و نيز لذّت جنسى چشم می پوشد و عملاً ثابت می كند كه مى ‏تواند زمام نفسش را به دست گيرد و بر هوس ها و شهوات خود مسلّط گردد. خلاصه روزه انسان را از عالم حيوانيّت ترقّى داده و به عالم فرشتگان و روحانيان صعود مى ‏دهد.

امير مؤمنان (ع) ‏فرموده: «وَالصِّيامُ اِبتِلاءٌ لِاِخلاصُ الخَلقِ‏: خداوند روزه را از اين جهت تشريع فرموده، كه روح اخلاص در مردم پرورش يابد». (نهج البلاغه، حکمت 252)

امام صادق (ع) فرمود: از آن رو روزه واجب شده است، که غنى طعم گرسنگى را بچشد و نسبت به فقير اداى حق كند. (وسائل (ع) / 3)

چون على (ع) از پيامبر اکرم (ص) پرسيد: چه كنيم شيطان از ما دور شود؟ فرمود: «اَلصَّومُ يَسودُ وَجهَهُ، وَالصَّدَقَةُ تَكسِرُ ظَهرَهُ وَالحُبُّ فى اللهِ وَالمَواظَبَةُ عَلَى العَمَلِ الصّالِحُ يَقطَعُ دابِرَهُ وَالاِستِغفارُ يَقطَعُ وَتينَهُ‏: روزه روى شيطان را سياه مى ‏كند و انفاق در راه خدا پشت او را مى ‏شكند و دوست داشتن به خاطر خدا و مواظبت بر عمل صالح دنباله او را قطع مى‏ كند و استغفار رگ قلب او را مى ‏برد. (بحارالانوار 9 (ص) /255)

پيامبر اکرم (ص) فرموده: «اِنَّ لِلجَنَّةِ باباً يُدعَى الرَّيانِ، لايَدخُلُ فيها اِلّا الصّائِمونَ‏: بهشت درى دارد به نام «ريّان» (سيراب شده) كه تنها روزه ‏داران از آن وارد مى‏ شوند. (بحار 96 / 252)

امروزه اثر معجزه ‏آساى «امساك» در درمان انواع بيماري ها مسلّم است؛ زيرا عامل بسيارى از بيماري ها زياده روى در خوردن غذاهاى مختلف است، روزه مواد جذب نشده بدن را مى‏ سوزاند. به علاوه نوعی استراحت براى دستگاه هاى گوارشى است

پيغمبر اسلام (ص) ‏فرمود: صوموا تَصِحّوا: روزه بگيريد تا سالم باشيد. (بحار 96 /255)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر