تفسیر قرآن

بعد از بيان خوردني هاي حلال مي فرمايد: خدا تنها مردار و خون و گوشت خوك و آنچه را كه به نام غير خدا ذبح شده باشد،‌ بر شما حرام كرده است؛ و هر كه بدون زياده خواهي و تجاوز به خوردن آن ها ناگزير باشد، گناهي بر او نيست،‌ كه خدا بخشنده ی مهربان است.

خوردن خون حرام است؛ ولی تزریق خون به بیمار جایز است.

قاعده اضطرار اختصاص به خوردنی ها ندارد، بلکه اضطرار در هر موردی، قانون را تخفيف می دهد؛ چنان که از امام صادق (ع) سؤال شد: پزشک به مريضی دستور استراحت و خوابيدن داده، نمازش را چه کند؟ امام اين آيه را تلاوت نمود و فرمود: نماز را خوابيده بخواند. (نورالثّقلين)

امام صادق (ع) مي فرمايد: اگر کسي عمداً در حال اضطرار از خوردني هاي ممنوع نخورد و بميرد کافر مرده است. (تفسير نورالثقلين)

امام صادق (ع) بعد از مقدّماتی در مورد خوردن مردار می فرماید: «اَمَّا المَيتَةُ، فَاِنَّهُ لَم يَنَل مِنها اَحَدٌ اِلّا ضَعُفَ بَدَنُهُ وَ ذَهَبَت قُوَّتُهُ وَانقَطَعُ نَسلُهُ وَ لايَموتُ آكِلُ المَيتَةِ اِلّا فُجاَةً: هيچ كس از مردار نمى ‏خورد مگر اين كه بدنش ضعيف مى‏ شود، نيروى او را مى‏ كاهد و نسلش را قطع مى‏ كند و كسی كه به اين كار ادامه دهد جز با سكته و مرگ ناگهانى از دنيا نمى ‏رود.» (وسائل الشيعه جلد 16 صفحه 310)

امروزه مفاسد گوشت مردار و خون به واسطه وجود ميکرب در آن ها از بديهيّات است؛ چون وقتي جانوري مي ميرد، گلبول هاي سفيدش هم، که در برابر ميکرب ها دفاع مي کردند مي ميرند و ميکرب ها به سرعت در تمام لاشه گسترده مي شوند.

خوک از هر چيزي حتّیٰ از کثافات تغذيه مي کند و از نظر امور جنسي شهوتران است، خوردن گوشت خوك هم سبب بي غيرتي مي شود، که نمونه اش در کشورهاي غربي است و هم گوشت خوک حاوي انگل کرم تريشين و کرم کدو است.

امام صادق (ع) فرموده: باغي خروج كننده بر امام است و عادي راهزن. (صافي)

امام صادق (ع) فرمود: باغى ظالم و عادى غاصب است. (تفسير عياشى)

خوردن گوشت هايی که به نام غير خدا ذبح می شوند، جنبه معنوی و تربيتی نامطلوب دارد؛ چون انسان را از خدا و ياد او دور می کنند و نافرمانی امر خداست.

امام صادق (ع) در تفسير: «فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لاعادٍ» فرموده: باغى كسى است كه در طلب شكار است و عادّى به معناى دزد است كه نه شكارچى مى ‏تواند در حال اضطرار گوشت مردار بخورد و نه دزد، خوردن مردار بر اين دو حرام است، با اينكه براى مسلمان حلال است و نيز اين دو طائفه در سفر شكار و سفر دزدى نبايد نماز را شكسته بخوانند. (فروع كافى ج 3 ص 438 حديث 7)

امام باقر (ع) در معناى آيه فرمودند: يعنى بر امام مسلمين بغى نكند و با معصيت از طريق اهل حق تعدّى ننمايد. (مجمع البيان)

همه اين روايات از قبيل مصداق اند و آیه شامل همه آن هاست.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر