سوره بقره - آیه 170 - جزء 2
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا ۗ أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ
معنای آیه
و هنگامی که به آنان [که مشرک و کافرند] گویند: از آنچه خدا نازل کرده پیروی کنید، می گویند: نه، بلکه از آیینی که پدرانمان را بر آن یافتیم، پیروی می کنیم. آیا هر چند پدرانشان چیزی نمی فهمیدند و راه [حق را به سبب کوردلی] نمی یافتند [باز هم کورکورانه از آنان پیروی خواهند کرد؟!]
تفسیر قرآن
در اين آيه خداوند در پاسخ منطق غلط مشرکين در مساله تحريم بى دليل غذاهاى حلال و يا بت پرستى، مي فرمايد: چون به آن ها گويند از آنچه خدا نازل كرده پيروي كنيد، گويند: نه، ما از آنچه پدران مان را بر آن يافته ايم پيروي مي كنيم؛
آيا اگر چه پدرانشان چيزي نمی فهميدند و گمراه بوده اند، باز هم از آن ها پيروي مي کنيد؟».
طبق اين آيه يکی از گام های شيطان تقليد کورکورانه است؛ ولی، پيروي از عالم يا کسي که به وسيله انبيا هدايت يافته، نه فقط مانعي ندارد، بلکه لازم است. پيروی از آداب و سنن گذشتگان هم در مورد اموری که با عقل سازگار است، منعی ندارد.
بسا آيه شامل تمام مردم از هر دين و مذهب است؛ زيرا همه به زبان حال گويند: ما روش نياکان خود را رها نمی کنيم و به قول مولوی:
خلق را تقليدشان بر باد داد ای دو صد لعنت بر اين تقليد باد
على (ع) فرموده: «بَلىٰ لاتَخلوا الاَرضَ مِن قائِمٍ لِلّهِ ظاهِراً او خائفاً: آری، زمين از رهبر الاهی خالى نيست، خواه آشكارا خواه مخفيانه مردم را به راه خدا دعوت مى کند. (نهج البلاغه، حکمت 147)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر