معنای آیه
«شيطان شما را با وسوسه هايش به بدکاری و کار زشت وا می دارد و شما را فرمان می دهد، تا در باره خدا سخنانی بگوييد، که نمی دانيد». در واقع تمام اعمال خلاف شرع و خرافاتي که در اديان و مذاهب اسلامي هست، از نسبت دادن چيزي بدون علم به خداست.
البتّه شيطان تنها افراد ضعيف و سست اراده را گمراه می کند: «اِنَّما سُلطانُهُ عَلَی الَّذين يَتَوَلَّونَهُ» (نحل 100)؛ ولی به هيچ وجه بر بندگان واقعی خدا تسلّط ندارد: «اِنَّ عِبادی لَيسَ لَکَ عَلَيهِم سُلطانٌ». از آن رو، شيطان را دشمن آشکار انسان خوانده، که زشتی همه دستوراتش به فساد و فحشا و قتل و جنايت، برای همه آشکار است. در واقع تمام خرافات در اديان از رهگذر همين مقيّد نبودن افراد به سخنانشان است.
شيطان برای باز داشتن مردم از کمالات ابتدا با وسوسه به كفر دعوت مى کند. اگر موفّق نشد، به بدعت، اگر موفّق نشد، به گناهان كبيره، اگر موفق نشد به گناهان صغيره، اگر موفّق نشد، به كارهاى مباح به جاى عبادات و اگر باز هم موفق نشد، به عباداتى كه پايينتر است.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر