تفسیر قرآن

این آیه می فرماید: اي مردم، از آنچه در زمين حلال و پاكيزه است بخوريد و از گام هاي شيطان پيروي نكنيد، كه او دشمن آشكار شماست.

گفته اند: چون قبايل خزاعه و بني عامر و بني مدلج قسمتي از زراعت و چاپايان را بر خود حرام کرده بودند، اين آيات نازل شد و آن ها را از اين عمل نهي کرد. (مجمع)

در آيات گذشته از شرک به شدّت نکوهش فرمود و يکي از اقسام شرک هم اين است که انسان غير خدا را قانونگذار بداند و حلال و حرام خود را از منبعي غير خدا بگيرد؛ از اين رو، در چند آيه اين عمل را يک عمل شيطاني معرّفي مي کند.

از اين آيه استفاده مي شود:

اوّلاً هر چيزي حلال است مگر دليلي بر حرمت آن باشد و هر چيزي پاک است، مگر اين که دليلي بر نجاست آن باشد.

ثانياً، استفاده نکردن از حلال هم نظير استفاده كردن از چيزهاي حرام، حرام است.

ثالثاً، متابعت کردن از گام هاي شيطان يعني انسان خود را مقيّد به نخوردن و انجام ندادن کارهايي بکند، که خدا نفرموده است.

حلال چيزى است كه ممنوعيّتى نداشته باشد و «طيّب» مقابل خبيث چيزهاى پاكيزه موافق طبع سالم است.

«وَ لاتَتَّبِعوا خُطُواتِ الشَّيطان» بسا بدين معنی است، که شيطان و نيز شياطين انسی قدم به قدم و به تدريج انسان را به دنبال خود به پرتگاه می کشانند و لذا قرآن کريم می فرمايد: از همان اوّل بايد مواظب بود و به دنبال شيطان و شيطان صفتان نرفت.

پيامبر اکرم (ص) فرمود: عبادت هفتاد جزء دارد و برترينش کسب حلال است. (برهان)

امام باقر (ع) فرموده: قسم خوردن به طلاق دادن زن، نذر در گناهان و هر قَسَمي که به غير خدا خورده شود، از خُطُوات شيطان است. (مجمع)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر