تفسیر قرآن

در آن روز پيروان كفّار گويند: كاش بار ديگر به دنيا باز گرديم، تا چنان كه پيشوايان گمراه كننده از ما بيزاري جستند،‌ ما هم از آنان بيزاري جوييم. خداوند اعمالشان را كه مايه حسرتشان است، بدين گونه به آن ها مي نمايد و از آتش دوزخ رهايي نخواهند يافت.

از آنجا كه انسان پس از مرگ، هر عقيده اي كه داشته، تا ابد دارد؛ و از طرفي، كافر و مشرك و منافق همواره در حال گناه و عصيان است؛ و از طرف سوّم، باطن شرك و كفر و گناه‌، آتش است‌ و روح هم ناميراست، این اشخاص همواره در آتش اند.

امام صادق (ع) در تفسير: «کَذالِکَ يُريهِمُ الله اَعمالَهُم حَسَراتٍ عَلَيهِم» فرمود: اين کسي است که از انفاق مال در راه خدا بخل ورزد و براي کساني مي گذارد، که آن ها اگر آن را در راه خدا صرف كنند، آن را در ميزان ديگري ببيند و حسرت برد و اگر آن را در راه معصيّت صرف كرده، گنهکار را بدان مال تقويت کرده است. (مجمع البیان)

اگر گفته شود: «عذاب دائم در مقابل گناه محدود شصت هفتاد ساله چه معنی دارد؟ گوييم: عذاب دائم اثر و خاصيّت آن صورت نوعيّه شقاوت است، که نفس انسان شقی به خود گرفته و به دنبال آن گناهان پی درپی از او ظاهر می شود؛ همان طوری که هر چند انسان مرکّب از آب و نان و ساير مواد ديگر است، صحيح نيست که بگوييم: «انسان آب است يا نان است؛ همين طور انسان با کسب عقايد و اعمال اختياری به يک انسان شقی تبديل شده است، که جايگاه واقعی و راستين او برای ابد عذاب و جهنّم است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر