تفسیر قرآن

بعد از دلائلی بر وجود خدا و يگانگى او از طريق نظام آفرينش، می-فرماید: برخي از مردم براي خدا همتاياني غير او مي گيرند و آن ها را چون خدا دوست مي دارند؛ ولي مؤمنان خدا را بيش از هر چيزي دوست دارند.

اي کاش، اينان که با شريک قرار دادن براي خدا به خود ستم کردند، روز قيامت مي ديدند، كه چگونه تمام قدرت ها از آنِ خداست؛ و هر قدرتي که از آن ديگران پنداشته بودند خطا بوده و عذاب خدا برای مشرکين شديد است.

چون در جمله : «يُحِبّونَهُم كَحُبِّ اللهِ» ضمير مذکّر عاقل به کار رفته، معلوم مي شود علاوه بر بت ها و اجرام آسماني، کساني را هم که انسان هاي ديگر را شريک خدا قرار مي دهند، شامل می¬شود. چنان-که جاي ديگر فرموده: «و لايَتَّخِذَ بَعضُنا بَعضاً اَرباباً مِن دونِ اللهِ: بعضي از ما غير از خدا بعضي ديگر را به خدايي نگيرند. (آل عمران 3/ (ص) 4)

اساساً عشق حقيقی همواره متوجّه نوعی از کمال است؛ از اين رو، مؤمنين که مردمی خردمندند، هرگز کسی يا چيزی را با ذات پاك خدا كه منبع‏ همه كمالات است برابر نمی دانند و اصلاً غير او را شايسته عشق و محبّت نمى‏ دانند.

امير مؤمنان (ع) در دعاى كميل‏ به درگاه خدا عرض می کند: «فَهَبنى صَبَرتُ عَلىٰ عَذابكَ، فَكَيفَ اَصبِرُ عَلىٰ فِراقِكَ: گيرم بر عذابت صبر كنم، با فراق تو چكنم؟»

هر کس دستور کسي را که برخلاف خدا دستور مي دهد انجام دهد، براي خدا شريک قائل شده؛ ولي دوستي دوستان خدا و آنان که انسان را به ياد خدا مي اندازند، مانند دوستي انبيا و اوليا و علماي دين، در حقيقت دوستي خداست و حتّیٰ خدا خودش فرموده، براي تقرّب به او به «وسيله» چنگ زنيد: «وَابتَغوا اِلَيهِ الوَسيلَةَ». (مائده 5/35)

امام باقر (ع) در تفسير:‌ «وَالَّذينَ آمَنوا اَشَدُّ حُبّاً‌ لِلَّهِ» فرموده: آن ها آل محمّدند. (تفسیر عياشي)

امام سجّاد (ع) در دعاي ابوحمزه به درگاه خدا عرض مي كند: «اَللّهُمَّ اِنِّي اَسئَلَكَ اَن تَملَاَ قَلبي حُبّاً لَكَ: خدايا از تو مي خواهم كه دلم را پر از محبّت خودت قرار دهي.

امام باقر (ع) ‏فرمود: مراد از «دونِ الله» و «اِنداد» در اين آيه بت‏ها نيستند، بلكه پيشوايان ستمكار و گمراهند، كه مردم آنان را همچون خدا دوست دارند. (كافى 1/437)

امام صادق (ع) در تفسير اين آيه فرموده: به خدا، آن ها دوستان فلان و فلان هستند، كه آن ها را امام گرفتند، غير از امامي که خداوند براي مردم قرار داده است. (تفسير عياشي)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر