معنای آیه
عدّه اي از علماي يهود و نصاراي نجران با هم بحث مي كردند؛ يهود مي گفتند: پيامبر ما موسيٰ بالاترين پيامبران و كتاب ما تورات بهترين كتاب آسماني است؛ مسيحيان مي گفتند: پيامبر ما عيسيٰ بالاترين پيامبران و كتاب ما انجيل بهترين كتاب آسماني است؛ و هر يك مسلمانان را ترغيب مي كردند، كه اگر طالب رستگاري هستيد، به دين ما در آييد.
اين آيه نازل شد و فرمود: به آن ها بگو: از آيين توحيدي و خالص ابراهيم پيروي كنيد، که مشرک نبود (مجمع البيان). و حال آن که يهود با گرفتن عُزير به عنوان فرزندي خدا و مسيحيان با گرفتن عيسيٰ (ع) به عنوان فرزند خدا، مشرک شدند.
خداى تعالىٰ بعد از آن كه بيان كرد: كه دين حقّی كه ابراهيم و فرزندانش اسماعيل واسحاق و يعقوب و فرزندان وى بر آن بودند اسلام بود؛
می فرماید: پس اين که دسته اى يهودى و دستهاى مسيحى شده اند، همه ساخته هاى هوىٰ و هوس خودشان است. تنها دينی حقيقت دارد، که بر اساس توحيد خالص و عاری از هرگونه شرک باشد.
بقای يهوديّت و مسيحيّت به برکت قرآن کريم است؛ زيرا در کتاب های تحريف شده تورات و انجيل مطالبی به انبيا و اوليای الاهی نسبت داده شده، که در اين دورانی که علوم عقلی و تجربی پيشرفت کرده، کسی حاضر نيست به هيچ وجه آن ها را بپذيرد؛ قرآن کريم انبيا را به عصمت ستود و حضرت مريم را به طهارت و برگزيده شدن موصوف نمود.
حنيفيّت (پاکيزگي) که بر ابراهيم (ع) نازل شده،
پنج تا در سرند: گرفتن شارب، گذاشتن ريش، اصلاح مو، مسواک و خلال کردن؛
و پنج تا در بدن: گرفتن موي بدن، ختنه کردن، ناخن گرفتن، غسل جنابت و تطهير با آب.
و اين حنيفيّت تا قيامت نسخ نخواهد شد. (مجمع)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر