تفسیر قرآن

خداوند در اين آيه بر باطل بودن قول يهود که عُزیر را فرزند خدا می دانستند «وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللهِ» توبه، 30 و نصارا كه حضرت عیسیٰ را فرزند خدا می دانستند «وَ قالَتِ النَّصارى‏ الْمَسِيحُ ابْنُ اللهِ» توبه، 30 و مشركين كه ملائكه را فرزندان خدا مي دانستند «يَجْعَلُونَ لِلَّهِ الْبَناتِ» (نحل 57) مي فرمايد: «گویند خدا فرزندی اختیار کرده است، او از داشتن فرزند پاک و منزّه است؛ بلکه هر چه در آسمان ها و زمین است از آنِ اوست و همگان سر بر فرمان خط او دارند.

اين سخن كه خداوند فرزندى دارد زائيده افكار ناتوان انسان هايى است كه خدا را با وجود محدود خودشان مقايسه مى‏كنند. در صورتی که لازمه فرزند داشتن جسم و همسر است، تا جزيي از اجزاء مادّي یک موجود طبیعی از وي جدا شده و در رحم همسرش فردي پدید آید، آن گاه با استفاده از آب و غذا و هوا به تدريج فردى مثل او شود، در حالی که خداى سبحان منزّه است هم از جسميّت و تجزى و هم از مثل و مانند، چون هستی هر چه در آسمان ها و زمين است از او و نیازمند به اوست.

انسان به دلائلی چند به فرزند نياز دارد: به خاطر محدود بودن عمرش ميل به بقاى خويش از طریق نسلش دارد، به خاطر محدود بودن قدرتش به كمك كننده نياز دارد، نياز به محبّت و عاطفه است و می خواهد مونسى داشته باشد؛ و خدا از همه‏ اين كمبودها و نيازها منزّه است، چون هرچه در آسمان‏ها و زمين است از آنِ اویند و در برابرش متواضع.

اميرمؤمنان علي (ع) به ترسايي فرمود: اگر تمرّد عيسيٰ از عبادت خدا نبود، من به دين او در مي آمدم. نصراني گفت: چگونه اين مطلب به عيسيٰ نسبت داده مي شود، در حالي كه وي در طاعت خدا کوشا بود؟ علي (ع) فرمود: اگر عيسيٰ خداست چگونه غير خود را عبادت مي‌كرد؟! بنده كسي است، كه بندگي لايق او باشد. ترسا ساكت شد. (تفسير فخررازی)

بنا بر اين آيه، حكم عبادت، شامل جميع مخلوقات خداست.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر