سوره بقره - آیه 114 - جزء 1
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَن يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَا ۚ أُولَٰئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَن يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ ۚ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
معنای آیه
و چه کسانی ستمکارتر از کسانی می باشند که از بردن نام خدا در مساجد خدا جلوگیری کردند، و در خرابی آنها کوشیدند؟ آنان را شایسته نیست که در آن [مراکز عبادت] درآیند، جز در حال ترس [از عدالت و انتقام خدا]. برای آنان در دنیا خواری و زبونی است و در آخرت عذابی بزرگ است.
تفسیر قرآن
قرآن كريم در اين آيه با اشاره به يکي ازکارهاي خلاف يهود و نصارا و مشركين مي فرمايد: كيست ستمكارتر از آن كه نگذارد نام خدا در مساجد او برده شود و در خرابی آنها بكوشد؟ آنان را نشايد كه جز با ترس و هراس وارد مسجد شوند. براي آن ها در اين دنيا ننگ و خواري و در آخرت عذابي بزرگ است.
مسجد برای احيای نام و ياد خداست؛ و ستمگران از آن رو، مساجد را ويران می کنند، که ياد خد زنده می شود؛ البتّه همان گونه که تعمیر باطنی مسجد از راه عبادت و تعليم و تعلّم از تعمير ظاهری آن مهم تر است، تخريب باطنی آن از طريق رويگردان کردن مردم از آن و منع از احيای آثار دينی در آن نيز، از تخريب ظاهری آن خطرناک تر است.
بعضي گفته اند: منظور از اين آيه مسيحيان رومي است، كه با يهود پيكار نمودند و بيت المقدّس را خراب كردند؛ و بعضي گفته اند: منظور: بخت نصر است، كه با كمك نصارا بيت المقدس را خراب كرد.
امام صادق (ع) فرموده: منظور قريش است، كه از ورود پيامبر اكرم (ص) به مكّه و مسجد الحرام جلوگيري نمودند. (مجمع البیان)
امام سجّاد (ع) فرموده: منافقين قصد تخريب همه مساجد را داشتند و بر آن بودند علي (ع) را در مدينه و پيامبر (ص) را در تبوک به قتل رسانند. (مجمع)
بعضى هم گفته اند: منظور مكان هاي مسلمانان در مكّه براى نماز بود، که مشركان پس از هجرت پيامبر (ص) آن ها را ويران كردند (مجمع)
بسا همه اين شأن نزول ها درست است؛ چون تناقضی ندارند.
رسول اکرم (ص) فرمود: روز قيامت سه کس نزد خدا شکايت می کنند: قرآن، مسجد و عترت. مسجد می گويد: خدايا، مرا تعطيل و ضايع کردند. (وسايل 5/202)
و رسول اکرم (ص) فرمود: لاصَلاةَ لِجارِ المَسجِدِ اِلّا فی مَسجِدِهِ: برای همسايه مسجد نماز جز در آن مسجد پذيرفته نيست». (وسايل 5/194)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر