سوره بقره - آیه 107 - جزء 1
أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ
معنای آیه
آیا ندانسته ای که فرمانروایی و حکومت آسمان ها و زمین فقط در سیطره اوست و شما را جز خدا هیچ سرپرست و یاوری نیست؟
تفسیر قرآن
اين آيه در تعليل نسخ آيات مي افزايد: آيا نمي داني حكومت آسمان ها و زمين از آنِ خداست و او مي تواند هرگونه تغيير و تبديلي در احكامش به وجود آورد و آيا نمي داني شما جز خدا سرپرستي نداريد و او مي تواند هر قانوني صادر كند؟
در واقع اين آيه اشاره به حاكميّت خدا در احكام و قادر بودن او بر تشخيص همه مصالح بندگان دارد؛ زیرا انسان علاوه بر نيازهاي ثابت، با تغيير شرايط اجتماعي، نيازهاي متغيّر هم دارد؛ چه همان طوري که پزشک دارو و غذاي مريض را با بهبودي نسبي، تغيير مي دهد؛ جزييات فروع دين مانند شمار رکعات و قبله نماز هم به خاطر شرايط زماني عوض مي شوند.
اگر جامعه شايستگی حکمی شد، که سابقاً شايسته آن نبود، خدا حکم قبلی را منسوخ می کند و حکم برتری را جانشين آن می کند؛
امّا اگر تنها تفاوت مصالح کنونی با گذشته، تفاوت خصيصه حکم را ايجاب می کند، خدا «مِثل» حکم گذشته را از نظر فضيلت و ثواب، ولی متفاوت در اجرا، برای آن ها وضع می کند. البتّه ممكن است تكامل اديان به جايى رسد، كه آخرين دين چون اسلام خاتم اديان باشد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر