سوره بقره - آیه 106 - جزء 1
مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا ۗ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
معنای آیه
هر آیه ای را که [محتوی حکم یا احکامی است وقتی بر پایه مصلحت یا اقتضای زمان] از میان برداریم یا به تأخیر اندازیم، بهتر از آن یا مانندش را می آوریم. آیا ندانسته ای که خدا بر هر کاری تواناست؟!
تفسیر قرآن
يهود مي پنداشتند نسخ قانون از محدوديّتِ علم قانونگذار است و ازآنجاكه احكام ديني از خدايي است كه به همه چيز عالم است، نسخ در احكام الاهی جايز نيست؛
از اين رو بعد از تغيير قبله از بيت المقدّس به كعبه گفتند: اگر حکم اوّلي صحيح بوده، چرا نسخ شد و اگر صحيح نبوده، چرا از اوّل تشريع گرديد؟ (مجمع)
اين آيه مي فرمايد: «هر حكمي را نسخ يا متروك كنيم، بهتر از آن يا مانندش خواهیم آورد؛ مگر نمي داني كه خدا بر هر كاري تواناست؟»
نسخ در احکام الاهی هم به خاطر تغيير مصالح انسان است نه تغيير در آگاهی خدا. خداوندی که در همه ی اعصار بر همه مصالح انسان ها علم مطلق دارد، می داند در هر مقطع زمانی چه قانونی تأمين کننده ی مصالح آن هاست. چنان که شريعت نوح به وسيله ی شريعت ابراهيم و شريعت ابراهيم توسّط شريعت موسيٰ نسخ گرديدند؟
همان گونه كه پزشك براى بيمار در يك مرحله دارويى تجويز مى كند، ولى وقتى حال مريض كمى بهبود يافت، برنامه دارو و غذای او را تغيير مى دهد. يا معلّم با پيشرفت درس دانش آموز، برنامه درسى او را تغيير مى دهد، خداوند نيز در زمان ها و شرايط مختلف، برنامه هاى تكاملى بشر را تغيير مى دهد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر