تفسیر قرآن

در قرآن مجيد حدود 85 بار جمله: «يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا» آمده و اين خطاب مخصوص امّت اسلامي است و در مورد امّت هاي پيشين تعبير به «قوم» يا «اصحاب» شده؛ مانند: قوم نوح ، قوم هود، اصحاب الرّس و اصحاب مدين.

وقتي پيامبر اکرم (ص) براي مسلمانان احکام اسلامي بيان مي فرمود، گاهي مسلمين به آن حضرت عرض مي كردند: «راعِنا» يعني ما را مراعات كن و کمي با تأنّي سخن بگو، تا آن را ادراک کنيم يا به ياد بسپاريم. يهود تحريفگر، فرصت طلب و جسور هم به قصد توهين به پيامبر اسلام (ص) در خطاباتشان به آن حضرت از همين کلمه «راعِنا» استفاده می کردند؛ ولي آن را از مادّه «رعونت» به معني کودني و حماقت و به قولي از «راعِنا»، «بشنو که هرگز نشنوي» و به قولي معني عبري آن، که شرير يا خبيث است، قصد می کردند. (مجمع البيان)

در آیه: «وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ أَلِيمٌ....» منظور از كافرين در اينجا كسانى است كه از اين دستور و وظیفه سرپيچى كنند.

از اين رو، خدای تعالیٰ براي جلوگيري از سوءاستفاده يهود به مؤمنين فرمود: ای اهل ايمان، نگوييد «راعِنا»، بگوييد: «اُنظُرنا: به ما نظر کن» و اين دستور را گوش دهيد و براي كافران به اين نهی عذاب دردناكي است».

بنا بر اين آيه، حتّیٰ بايد به انعكاس و بازتاب حرف‏ها توجّه داشته باشيم؛ چون دشمن، تمام حركات و حتّىٰ كلمات ما را زير نظر دارد و از هر فرصتى كه بتواند مى‏خواهد بهره برده و به ما ضربه زند.

سيوطي در «تفسير درّ منثور» و ابونعيم در «حليه» از رسول خدا (ص) نقل کرده اند، که فرموده است: خداوند در هيچ موردي از قرآن كريم آيه اي که «يا أيُّهَا ٱلَّذينَ آمَنوا» در آن باشد نازل نفرموده، مگر آن که علي (ع) رئيس و امير آن است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر