تفسیر قرآن

وقتي که رسول خدا (ص) به مدينه هجرت فرمود، ابن صوريا و گروهي از اهل فدک نزد او رفتند و پرسيدند: خواب تو چگونه است؟ ما از خواب پيامبر آخرالزّمان مطّلعيم. پيامبر (ص) فرمود: چشم هاي من خوابند، ولي قلبم بيدار است. گفتند: راست گفتي، به ما بگو: فرزند از مرد است يا از زن؟ فرمود: استخوان ها و رگ و پي از مرد است و گوشت و خون و مو از زن است. گفتند: راست گفتي؛ چرا گاهي بچّه شبيه عموهايش است و گاهي شبيه دايي هايش؟ فرمود: آب هر يک از مرد و زن که رو قرار گيرد، بچّه شبيه او شود. گفتند: راست گفتي، پروردگارت چگونه است؟ خدا سوره ی: قُل هُوَ اللهُ اَحَدٌ را نازل فرمود. «ابن صوريا» گفت: چيز ديگری هست، اگر بگويي به تو ايمان مي آوريم، چه فرشته اي بر تو نازل مي شود؟ پيامبر (ص) فرمود: جبرئيل. گفت: جبرئيل دشمن ماست، چون فرشته ی عذاب است و دستور جنگ و عذاب مي آورد؛ ولي ميکائيل فرشته ی رحمت است و بشارت نعمت و رحمت و فراواني مي آورد، اگر به جاي جبرئيل، ميکائيل به تو نازل مي شد به تو ايمان مي آورديم. (تفسير قمي)

علّامه طباطبايي می فرمايد: «معناي اين که پيامبر(ص) فرمود: «چشم هاي من خوابند، ولي قلبم بيدار است» اين است كه آن جناب با خوابيدن از خود بي خود نمي شده و در خواب مي دانسته كه خواب است و آنچه مى ‏بيند در خواب مى ‏بيند نه در بيدارى و اين حالت گاهى در بعضى از افراد صالح هم پيدا مي شود و منشا آن طهارت نفس و اشتغال به ياد پروردگار و مقام اوست». (الميزان)

آری، يهود از زمان حضرت موسیٰ (ع) تا کنون برای شانه خالی کردن از زير بار حقّ در هر زمان بهانه ای می جويند، و اينجا بهانه شان برای ايمان نياوردن به اسلام اين بود، که چون فرشته ی وحی جبرئيل است، که احکام سختی نازل می کند؛ ولی اگر به جای جبرئيل ميکائيل بود، که احکام آسانی نازل می کند، ما به اسلام ايمان می آورديم. از اينان بايد پرسيد: مگر فرشته وحی طبق نظر خودش وحی نازل می کند؟ وی مأمور رساندن احکام الاهی به پيامبران است.

اصولاً بنا بر تحقيق محقّقان در منابع يهود چيزی که دلالت بر خصومت يهود با جبرئيل باشد، وجود ندارد؛ و اين خود نشان می دهد، که اظهار عداوت يهوديان معاصر پيامبر اسلام (ص) نسبت به جبرئيل بهانه ای بيش نبوده، تا بدين وسيله از پذيرش اسلام سر باز زنند.

به هر حال، خداوند در اين آيه مي فرمايد: اي پيامبر ما، به اين يهود بگو: هر كه دشمن جبرئيل است بداند كه دشمن خداست، چرا كه او قرآن را به امر خدا بر قلب تو نازل كرده، تا هم كتاب هاي آسماني پيشين را تصديق كند و هم هدايت و بشارتي براي مؤمنان باشد.

خداوند چهار فرشته ی مقرّب به نام هاي جبرئيل، ميکائيل، اسرافيل و عزرائيل دارد. جبرئيل از ديگران مقرّب تر است و آيات قرآن كريم را براي پيامبر اکرم (ص) مي آورد. ميكائيل مأمور پخش ارزاق است، اسرافيل با يك بار دميدن در صور همه را مي ميراند و با دميدن دوّم همه را براي حساب زنده مي كند‌ و عزرائيل مأمور گرفتن جان هاي مردم است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر