تفسیر قرآن

بعد از اين­که فرمود: «اين قرآن حق است و از جانب خدا» با اشاره به حاملان و حافظان اصلی قرآن در طیّ قرون و اعصار، به پيامبراكرم (ص) مي ­فرمايد:‌

«بعد از آن­كه ما قرآن را به تو وحي كرديم، آن را تنها به گروهي از بندگان برگزيده­ خود به ارث داديم؛ زيرا بعضي به خود ستمگرند و در پاسداري از اين كتاب و عمل به احكامش كوتاهي مي­ كنند، بعضي هم ميانه ­رو اند و تا حدودي به اين وظيفه­ پاسداري و عمل به كتاب قيام مي ­نمايند؛‌ تنها گروه ممتازي يعني ائمّه­ معصومين (ع) اين وظيفه­ ی‌ مهمّ را به نحو احسن انجام خواهند داد، چون ارث بردن كتاب فضلي است بزرگ از ناحيه­ ی خدا‌ كه به آنان كه صلاح مي­ داند مي­ دهد.

امام­ صادق (ع) در تفسير اين ­آيه ­فرمود: «شتابنده­ به نيكي­ ها» امام است، «معتدل» امام شناس‌ و «ستمگر به خويش» امام را نمي­­ شناسد. (كافي، باب كساني را كه خدا برگزيده،‌ ح1)

و امام صادق (ع) فرموده: ظالم همواره پيرامون خواسته ­هاي نفسش است، مقتصد همواره پيرامون آنست كه قلب خود را اصلاح كند و سابق به خيرات كسي است، كه همواره گرفتار پروردگارخويش است. (الميزان)

امام باقر (ع) فرمود: اين آيه مخصوص ماست، سابق به خيرات على ابن ابى­طالب و حسن و حسين و شهيدانى از ما هستند و مقتصد كسى است كه روزها روزه دارد و شب‏ها نماز گزارد. (سعدالسعود ابن طاووس ص 79 )

امام رضا (ع) ‏فرمود: منظور از «ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا» فرزندان فاطمه (ع) مى‏ باشند و منظور از «سابق به خيرات» امام است و منظور از «مقتصد» عارف به امام و مقصود از «ظالم به نفس» كسى است كه امامش را نشناسد و بالاخره آمرزیده شود». (كافى، ج 1، ص 215، ح 3)

اين روايات برآنند که ائمّه معصومین (ع) مصاديق روشن آیه ­اند، ولی مانع از آن نیستند، كه علما و دانشمندان امّت در عنوانش داخل باشند.

ظاهر آيه اين است كه اين گروه‏ هاى سه ­گانه در ميان «برگزيدگان خداوند» كه وارثان و حاملان كتاب الاهى هستند مى ‏باشند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان