تفسیر قرآن

بعد از دعوت مردم به پرستش خدا، چون ممكن است بعضي بپرسند: خدا چه نيازي به پرستش ما دارد؟ مي‏ فرمايد: «اي مردم! شما به خدا نيازمنديد و خداست، كه بي ­نياز و ستوده است».

آري، بي ‏نياز حقيقي و قائم بالذّات تنها خداست و ماسواي او ـ خواه انسان يا موجودي ديگر ـ همه نيازمند اويند‌ و بايد با عبادت و اطاعتش به آن منبع فيض نزديك شده و از او كسب كمال كنند. و چون خدا در عين بي‏ نيازي بخشنده و مهربان است، شايسته­ هرگونه حمد و سپاس است.

تمام موجوداتى كه در اين جهان مى‏ بينيم روزى نبوده ‏اند سپس موجود شده ‏اند، بنابراين، معلول وجود ديگرى هستند. از طرفی وجود هر معلولى وابسته و قائم به علّت خويش است و اگر آن علّت نيز معلول باشد، به علّتی نيازمند خواهد بود، و اگر اين امر تا بى ‏نهايت تسلسل پيدا كند مجموع ه‏اى از موجودات نيازمند و فقير خواهند بود، كه هرگز وجود نخواهد يافت؛ بنابراين، به وجودى نيازمندند، كه غيرمعلول و قائم به ذات و به اصطلاح واجب الوجود است.

توجّه به اين واقعيّت سبب می­ شود، که مؤمن از غرور و طغيان بپرهيزد و بداند كه از خود چيزی ندارد، كه بدان ببالد، بلکه هر چه هست امانت­ پروردگارش نزد اوست. و از سوی ديگر هرگز سر تسليم بر آستان غيرخدا فرو نياورد و رفع نيازمندی خود را از غير او نطلبد؛ چون غير او همه مانند خودش نيازمندند، حتّیٰ بزرگداشت انبيا و اوليا به خاطر آن است، كه فرستادگان و نمايندگان اويند نه اين­كه از خود استقلال دارند. و از سوی سوّم می ­داند هر چه در عالم است از اوست و اسباب نبايد او را از مسبب الاسباب غافل نسازند.

دعوت خدا از مردم به عبادت خود، نشانه‏ ى نياز او به مردم نيست. چنان­كه خانه ساختن مردم رو به خورشيد نشانه ‏ى نياز خورشيد به مردم نيست، بلكه نشانه ‏ى نياز ما به نور است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان