معنای آیه
بعد از مسائلی پيرامون توحيد و معاد و صفات خدا به بيان بخشی از آيات انفسی وآفاقی كه دليل بر قدرت و علم خدا از يك سو و امكان معاد از سوی ديگرند پرداخته و می فرمايد:
خدا شما را از خاك آفريد؛ سپس از نطفه؛ آنگاه شما را به صورت همسران يكديگر درآورد؛ و هيچ ماده اي باردار نمي شود و وضع حمل نمي كند، مگر به علم خدا؛ و هيچ انساني عمر طولاني نمي كند يا از عمرش كاسته نمي شود، مگر در كتابي (لوح محفوظ) ثبت است؛ و همه ي اين دگرگوني هاي انسان هم بر خداوندآسان است.
هم خلقت آدم ابوالبشر از خاك است، هم موادي كه نطفه انسان از آنها منعقد مي شود و هم موادي كه انسان از آنها تغذيه مي كند، همه به موادي بر مي گردند كه در خاك است.
عوامل طبيعي همچون تغذيه صحيح، كار و حركت مناسب، دوري از دخانيّات و مشروبات الكلي، دوري از هيجانات و داشتن ايمان قوي براي مقاوم بودن در برابر ناملايمات، در افزايش يا كوتاهي عمر دخالت دارند؛ ولي در روايات روي عوامل معنوي هم تأكيد شده است.
پيامبر اکرم (ص) مى فرمايد: «اِنَّ الصَّدَقَةَ وَ صِلَةَ الرَّحِم تَعمُرانِ الدِّيارِ وَ تَزيدانِ فی الاَعمارِ: انفاق در راه خدا و صله ی رحم خانه ها را آباد و عمرها را طولانی می كنند. (نورالثّقلين)
و پيامبر اکرم (ص) فرموده: «مَن سَرَّهُ اَن يَبسُطُ فی رِزقِهِ وَ يَنسی لَهُ فی اَجَلِهِ فَليَصِل رَحِمَهُ: كسی كه دوست دارد رزقش افزون و اجلش به تأخير افتد، صله ی رحمش کند. (نورالثّقلين)
امام باقر (ع) فرموده: نيكوكاري و انفاق پنهاني، فقر را برطرف و عمر را افزون كند و از هفتاد گونه مرگ بد جلوگيري کند. (سفينة، مادّه صدقه)
در مورد بعضی از معاصی مانند زنا احاديثی وارد شده كه از عمر انسان می كاهد؛ از جمله در حديث معروفی پيامبر (ص) فرموده: يا مَعشَرَ المُسلِمين، اِيّاكُم وَالزِّنا؛ فَاِنَّ فيهِ سِتَّ خِصالٍ: ثَلاثٌ فِی الدُّنيا وَ ثَلاثٌ فی الآخِرَةِ. اَمّا الَّتي فی الدُّنيا فَاِنَّهُ يَذهَبُ بِالبَهاءِ وَ يورِثُ الفَقر وَ يَنقَصُ العُمر:
ای مسلمانان، از زنا بپرهيزيد، كه شش پيآمد سوء دارد: سه چيز در دنيا و سه چيز در آخرت؛
امّا آن سه كه در دنياست: بهاء و نورانيت را از انسان می برد، فقر و تنگدستى به بار میآورد و از عمر انسان می كاهد. (نورالثّقلين)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر