تفسیر قرآن

بعد از بيان دلايلي بر توحيد به اشتباه مشركان، كه عزّت خود را از بت­ها مى‏ خواستند، مي‏ فرمايد:

از آنجا كه هر كس غيرخدا در ذاتش فقير است؛ پس هر چيز از جمله عزّت يكسره از آنِ خداست و اوست كه به ديگران در اثر عبادت و عمل صالح عزّت مي­ دهد. سخنان پاكيزه يعني اعتقادات صحيح در مورد مبدأ و معاد به سوي خدا صعود مي ‏كنند و عمل صالح هم آنها را بالا مي‏ برد و در نتيجه انسان به خدا نزديك مي­ شود و از آن منبع عزّت كسب عزّت مي ­كند.

امّا كساني كه براي رسيدن به عزّت نقشه­ هاي سوء مي ‏كشند و با ظلم و ستم و دروغ و تقلّب می­‏ خواهند عزّت و مال  و ثروت و قدرتی كسب كنند، عذابي سخت خواهند داشت و نيرنگشان تباه خواهد شد؛ به طوري كه آن نيرنگ ­ها نه آن­ها را به­ جايي مي­ رساند و نه عزّت و ثروت و قدرتی برايشان كسب مي­ كند.

ميان عقيده با عمل رابطه‏ تنگاتنگ است؛ عمل صالح اعتقادات صحیح را بالا می­ برد.

اين­كه بعضی كلمه­ طيّبه را به «لااله الّا الله»، بعضی به «سبحان الله والحمد للَّه و لااله الا الله والله اكبر» و بعضى به «لااله الا الله، محمّد رسول الله و علیّ ولی الله» يا ولايت اهل بيت (ع) و... تفسير كرده ‏اند، همه از قبيل بيان مصداق­ های روشن «اَلكَلِمُ الطَّيِّب» و «اَلعَمَلُ الصّالِح»اند.

رسول خدا (ص) فرمود: براى هر سخنى مصداقى از عمل است كه يا آن را تصديق مى ‏كند و يا تكذيب، پس وقتى انسان سخنى بگويد و با عملش سخنش را تصديق كند، يعنى به گفته خود عمل كند، آن عمل گفتارش را به سوى خدا بالا مى‏ برد و اگر عملش مخالف گفتارش باشد، گفتارش را روى عمل خبيثش گذاشته، در آتش‏ مى ‏اندازند (تفسير قمی)

پيامبر اکرم (ص) فرمود: انَّ رَبَّكُم يَقولُ كُلُّ يَومٍ اَنَا العَزيزٌ، فَمَن اَرادَ عِزُّالدارَينِ فَليُطِعِ العَزيز!: پروردگار شما هر روز مى ‏گويد: منم عزيز و هر كه عزت دو جهان خواهد اطاعت عزيز كند. (تفسير نمونه)

امام حسن (ع) به يكي از يارانش فرمود: هر گاه بخواهي بدون داشتن قبيله «عزيز» باشي و بدون قدرت هيبت داشته باشي، از ذلّت معصيت خدا به پناه عزّت اطاعت او قرار گير و اين آيه را تلاوت فرمود. (بحار44/139)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان