تفسیر قرآن

و بالاخره در مورد ازدواج پيامبر (ص) با «همسر مطلّقه­ زيد پسرخوانده ­اش براي شكستن يك سنّت غلط جاهلي و بيان حقيقت مهم «مسئله­ خاتميّت پيامبر اسلام (ص)» مي‏ فرمايد:

«محمّد پدر هيچ­يك از مردان شما نيست، هيچ­يك از مردان شما از او متولّد نشده ­ايد تا با ازدواجش با همسر او بعد از جدايي،‌ با همسر پسرش ازدواج كرده باشد و زيد بن حارثه هم يكي از همين مردان شماست و اگر يك موقع مي­ گفتند: «زيد پسر محمّد است» اين تنها يك عادت بوده نه يك رابطه­ طبيعي و خويشاوندي يا حكم خدا؛ و با آمدن اسلام اين سنّت برچيده شد؛ ولي او رسول خدا و ختم­ كننده و آخرين پيامبران است و خداوند به همه چيز آگاه است.

و امّا قاسم و طيّب و طاهر و ابراهيم هر چند فرزندان آن جناب بودند؛ ولي همه در كودكي از دنيا رفتند. امام حسن و امام حسين (ع) هم كه  آن­ها را فرزندان پيامبر (ص) مي­ خوانند، در آن موقع كوچك بوده ­اند  و به آن­ها رجال و مردان گفته نمي­ شده. 

و از آنجا كه نبي كسي است كه حامل خبري از غيب باشد و رسول كسي است كه مأمور رسالت خدا به مردم باشد و آن غيب هم عبارت است از: دين و حقايق آن؛ بنابراين، وقتي پيامبر اسلام (ص) خاتم النّبيّين باشد، خاتم رسولان هم خواهد بود.

قرآن كريم هم در آيات بسياري خطابات خود را با عباراتي نظير: يا اَيُّها النّاسُ و يا بَني­آدَم متوجّه همه­ مردم كرده و هدايت خود را شامل همه مردم نموده و فرموده: «وَ مااَرسَلناكَ اِلَّا كافَّةً لِلنّاسِ بَشيراً وَ نَذيراً: ما تو را به عنوان بشارت دهنده و بيم­دهنده براي همه مردم فرستاديم.» (سبا 34/28)

و فرستاده شدن براي همه هم به معناي عمومي و ابدي بودن است؛ و مي ­فرمايد: «تَبارَكَ الَّذي نَزَّلَ الفُرقانَ عَليٰ عَبدِهِ لِيَكونَ لِلعالَمينَ نَذيراً: بزرگ است كسي كه بر بندة خود قرآن­ نازل کرد، تا بيم ­رسان جهانيان باشد.»(فرقان 25/1) اين آيه هم به­ طور صريح مي­ رساند هدف از نازل­ شدن قرآن­ اين است که قرآن­ كريم يا خود پيامبر اسلام (ص)   بيم­ دهنده­ همه­ مردم از روز نزول قرآن­ كريم تا روز قيامت باشد. 

و مي­ فرمايد: «وَ اُوحِيَ اِلَيَّ هَذَا القُرآنُ لِاُنذِرَكُم بِهِ وَ مَن بَلَغَ: اين قرآن را بر من وحي شده تا شما و تمام کساني را که اين قرآن به آنها مي ­رسد بدان انذار کنم. (انعام ‌ 6/19) 

پيامبر اکرم (ص) نيز فرموده: حَلالي حَلالٌ اِليٰ يَومِ القِيامَةِ وَ حَرامي حَرامٌ اِليٰ يَومِ القِيامَةِ: حلال من تا روز قيامت حلال و حرام من تا روز قيامت حرام است. (بحارالانوار2/260)

خاتميّت پيامبر اسلام (ص) و خاتميّت قرآن و خاتميّت شريعت اسلام هم از  مسلّمات اسلام و مسلمين است؛ توضيح اين مطلب اين است که اديان و شرايع الاهي از نظر اساس و اصول با هم اختلافي نداشته ­اند؛ و حتّیٰ همه يک دين هستند و آن اسلام است.

شرايع و اديان آسماني بسان کلاس­ هاي تحصيلي دوره ­ی دبستان، راهنمايي، دبيرستان و دانشگاهي بوده ­اند، که تعاليم آنها باهم تضاد ندارد؛ بلکه تفاوت آنها تنها در اجمال و تفصيل است. يعني اديان ابتدايي ساده و بسيط بوده ­اند و به تدريج که عقل­ ها کامل ­شده ­اند، خداوند حکيم اديان ­کامل­تري نازل فرموده،   تا آن­که دين به­ طور کامل و جامع، که دين اسلام باشد، به وسيله­ ی پيامبر اسلام (ص) ارائه گرديد.

دليل اصلىِ تجديد نبوّت‏ ها و آمدن پيامبران جديد، دو چيز بوده است: يكى تحريف دين سابق و ديگرى تكامل بشر در طول تاريخ، كه مقتضى نزول قوانين جامع‏ تر و كامل‏ تر بود؛ امّا پس از پيامبر اسلام (ص)، اوّلاً قرآن، بدون كلمه‏ اى تحريف در ميان مردم هست؛ و ثانياً، هيچ مطلب لازمی برای تکامل انسان نيست، که در قرآن کريم و اسلام نباشد.

لفظ «خاتم» در اين آيه به چهار صورت مي­ توان خواند:

يکي خاتِم بر وزن فاعل به معني ختم ­کننده؛

دوّم خاتَم بر وزن حاتم به معني آخرين؛

سوّم «خاتَم» ولي به معني چيزي که اَسناد و نامه ­ها را با آن مهر مي ­کنند؛   

و چهارم «خاتَمَ» بر وزن «ضارَبَ» فعل ماضي باب مضاربه که به معني «خاتَمَ النَّبِيِّينَ» مي ­باشد، يعني پيامبران را ختم کرد.

بنابراين، لفظ خاتم به هر معني از معاني بالا که بگيريم، معناي آيه اين مي­ شود، که پيامبري  و نبوّت با آمدن محمّد (ص) ختم شده است و پس از او پيامبري نخواهد آمد. تمام تفاسير و لغت نامه ­ها هم «خاتم» را به همين معني تفسير کرده ­اند.  

احاديث بسياري هم بر خاتميّت پيامبر اسلام (ص) و دين اسلام تأکيد دارند، از جمله:

1 ـ  هنگامي كه رسول خدا (ص) عازم تبوك بود، علي (ع) را در مدينه جانشين خودش كرد و به او فرمود: اَنتَ مِنّي بِمَنزَلَةِ هارونَ مِن مُوسيٰ، اِلَّا اَنَّهُ لانَبِيَّ بَعدي:  تو نسبت به من مانند هارون نسبت به موسيٰ هستي، جز اين­كه بعد از من پيامبري نخواهد بود. (صحيح بخاري3/85) و (صحيح مسلم 2/323 ) و (مسند احمد حنبل 1/331)              

2 ـ  هنگام رحلت پیامبر (ص)، علي (ع) فرمود: «لَقَدِ انقَطَعَ بِمَوتِکَ   مَا لَم ­يَنقَطِع بِمَوتِ غَيرِکَ مِنَ النُّبُوَّةِ وَالاَنباءِ وَ اَخبار السَّماءِ: با مرگ تو رشته ­اي بريد، که در مرگ جز تو چنان نشد، با مرگ تو پيامبري و خبر از آسمان به پايان رسيد. (نهج البلاغه، خطبه 235)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان