سوره احزاب - آیه 37 - جزء 22
وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اَللّٰهُ عَلَيْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَ اِتَّقِ اَللّٰهَ وَ تُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اَللّٰهُ مُبْدِيهِ وَ تَخْشَى اَلنّٰاسَ وَ اَللّٰهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشٰاهُ فَلَمّٰا قَضىٰ زَيْدٌ مِنْهٰا وَطَراً زَوَّجْنٰاكَهٰا لِكَيْ لاٰ يَكُونَ عَلَى اَلْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوٰاجِ أَدْعِيٰائِهِمْ إِذٰا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ كٰانَ أَمْرُ اَللّٰهِ مَفْعُولاً
معنای آیه
تو بدان كس كه هم خدا بدو نعمت داده بود و هم تو بدو نعمت داده بودى گفتى همسرت را (طلاق مده و) براى خود نگاهدار و از خدا پروا كن، و چيزى را كه خدا آشكاركنندۀ آن شد در دل خويش پنهان مى‌داشتى و از مردم بيم داشتى و خدا، سزاوارتر بود كه از او بيم داشته باشى، سرانجام وقتى كه زيد نياز خود را از آن زن برآورده ساخت (و او را طلاق داد) وى را به همسرى تو درآورديم تا مؤمنان را در ازدواج با همسران پسرخوانده‌هاشان، وقتى كه نيازشان را از آنان برآورده ساخته باشند، باكى نباشد و فرمان خدا انجام‌شدنى است.
تفسیر قرآن
سپس به بيان جريان «زيد» و «زينب» پرداخته، مي فرمايد:
آنگاه به كسي كه خدا نعمت داده بود و تو نيز به او نعمت بخشيده بودي (زيد)، همواره مي گفتي همسرت را نگاهدار و از خدا بپرهيز. تو در دل چيزي را پنهان مي داشتي، كه خدا آشكار كننده آن شد و از مردم مي ترسيدي؛ با آنكه خدا سزاوارتر است كه از او بترسي. وقتی زيد نيازش را از آن زن به سر آورد، يعني او را طلاق داد، ما او را به همسري تو درآورديم، تا مشكلي براي مؤمنان در ازدواج با همسران طلاق داده شده پسر خوانده هاشان نباشد؛ و فرمان خدا انجام شدني است.»
جمله: »كانَ اَمرُ اللهِ مَفْعُولًا» یعنی كارى كه بايد بشود، باید انجام داد و در مسائلى كه با هدف هاى اساسى ارتباط دارند، تسليم جنجال ها نشد.
ترس از خدا نشان مي دهد كه ازدواج پيامبر (ص) با زينب يك وظيفه الاهي بوده، تا دو سنّت غلط جاهلي شكسته شود: يكي حرمت ازدواج با همسر مطلّقه پسرخوانده و ديگر قبح ازدواج با همسر مطلّقه برده آزاد شده.
داستان ازدواج پيامبر اسلام (ص) با زينب با تمام صراحت در اين آیه آمده؛ ولی بعضی از آن يك داستان عشقى ساخته و گفته اند: چون پيامبر (ص) براى حال پرسى از زيد به خانه اش رفت، همينكه در را گشود چشمش به جمال زينب افتاد، و گفت: «سُبحانَ اللهِ خالِقُ النّورِ، تَبارَك اللهُ اَحسَنُ الخالِقين» چون زید متوجّه علاقه پیامبر اکرم (ص) به زینب شد او را طلاق داد و پیامبر (ص) او را گرفت.
اوّلاً، زينب دختر عمّه پيامبر (ص) بود و با او بزرگ شده بود و پيامبر (ص) خود او را براى زيد خواستگارى كرد و اگر جمال فوق العادّه ای داشت، نه جمالش بر او مخفى بود و نه ازدواج با او مشكلى داشت.
ثانیاً، در این آیه بالصّراحه آمده: پیامبر (ص) به زید نصیحت کرد: «اَمسِک عَلَیکَ زَوجَکَ: همسرت را طلاق مده و برای خود نگهدار».
امام رضا (ع) در پاسخ سؤال مأمون، که از آن حضرت در باره: «تو در دل، مسأله اى را پنهان داشتى، كه خدا آن را آشكار مى كند» چيست؟ فرمود: خداوند نام همسران پيامبر را به آن حضرت آموخته بود و در ميان آنان نام زينب دختر جحش نيز بود؛ حضرت ديد او همسر زيد است و چگونه زن زيد همسر او خواهد شد؟ اين معنا در دل حضرت بود، كه با حكم خداوند به ازدواج پيامبر با زينب، حكمت آن آشكار شد. (نورالثّقلين)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر