سوره احزاب - آیه 36 - جزء 22
وَ مٰا كٰانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لاٰ مُؤْمِنَةٍ إِذٰا قَضَى اَللّٰهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ اَلْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَ مَنْ يَعْصِ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاٰلاً مُبِيناً
معنای آیه
و هيچ مرد و زن مؤمنى را نرسد كه چون خدا و رسولش به كارى فرمان دهند آنها در كار خويش (در برابر خدا و رسول) اختيارى داشته باشند و هر كه از (فرمان) خدا و رسولش سرپيچى كند بىشك به گمراهى آشكارى دچار گشته است.
تفسیر قرآن
«زيد بن حارثه» برده آزاد شده رسول خدا (ص) بعد از امام علی (ع) و خدیجه (س) اسلام آورد و سرانجام به عنوان فرماند لشكر اسلام در جنگ موته شربت شهادت نوشيد.
پيامبر اكرم (ص) از «زينب بنت جحش» دختر عمّه اش براي زيد خواستگاري كرد؛ ولی او سر باز زد، برادرش «عبدالله» نيز با اين امر مخالفت نمود. اين آيه نازل شد و به امثال زينب و عبدالله هشدار داد و فرمود: «وقتي خدا و پيامبرش كاري لازم دانستند، مؤمنين حقّ مخالفت ندارند و هر که از فرمان خدا و رسولش سرپيچی کند، به گمراهی آشکاری دچار گشته است».
آنها هم در برابر فرمان خدا تسليم شدند؛ امّا اين ازدواج بر اثر ناسازگاري اخلاقي ميان طرفين به زودي به طلاق منجر شد. پيامبر (ص) براي برداشتن ممنوعيّت ازدواج با همسر فرزند خوانده، او را به فرمان خدا به همسري خود برگزيد. (مجمع و تفسير کبیر)
بنا بر «إِذا قَضَى اللهُ وَ رَسُولُهُ» دستورهاى پيامبر اكرم (ص) همچون دستورهاى خداوند واجب الاجراست. اگر مسلمانان تسليم اين آيه بودند، پس از آنكه پيامبر اكرم (ص) در غدير خم به فرمان خداوند على (ع) را به جانشينى خود و رهبرى امّت اسلام معرّفى كرد و فرمود: «مَن كُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلِىٌّ مَولاهُ» ديگرى را بر على ترجيح نمى دادند.
رسول خدا (ص) فرمود: اى بندگان خدا، شما همچون بيمار و خدا مانند طبيب است، مصلحت مريض در نسخه طبيب است نه آنچه بيمار تمايل دارد، پس تسليم امر خدا باشيد تا رستگار شويد». (ميزان الحكمه 4/545)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر