معنای آیه
و زمين ها و خانه ها و اموال آنها را در اختيار شما گذارد؛ همچنين سرزميني يعني باغ ها و كشتزارهايي در اختيار شما قرار داد، كه هرگز در آن گام ننهاده بوديد و خداوند بر هر چيزي قادر و تواناست.
جنگ بني قريظه: در مدينه سه طايفه از يهود بودند: بني قريظه، بني النّضير و بني قينقاع. چون پيامبر (ص) وارد مدينه شد، با هر سه گروه پيمان بست، كه با دشمنانش همكاري نكنند. ولي «بني قينقاع» در سال دوّم و بني نضير در سال چهارم هجرت، به بهانه هايي پيمان خود را شكستند و از مدينه بيرون رانده شدند.
در سال پنجم هجرت هم كه غزوه «احزاب» رخ داد، «بني قريظه به مشركان عرب پيوستند و به روي مسلمانان شمشير كشيدند. پس از پايان غزوه احزاب، جبرئيل به فرمان خدا بر پيامبر (ص) وارد شد و گفت: چرا سلاح بر زمين گذاردي؟ فرشتگان آماده پيكارند، هم اكنون بايد به سوي «بني قريظه» حركت كني، تا كارشان يكسره شود.
منادي از طرف پيامبر (ص) ندا در داد، كه پيامبر (ص) نماز عصر را در محلّ بني قريظه اقامه خواهد نمود، مسلمانان هم به آنجا رفتند و قلعه هايشان را محاصره كردند. (مجمع و درّمنثور)
يهود بعد از مشورت از پيامبر (ص) خواستند «ابولبابه» را نزد آنان فرستد تا با او مشورت كنند. چون ابولبابه نزد آنان رفت، گفتند: صلاح مى دانى ما تسليم حكم محمّد شويم؟ او که گريه زنان و بچه هاى يهود را ديد، گفت آرى؛ ولى در همين حال اشاره به گلوى خود كرد، يعنی شما را خواهد كشت.
ابولبابه گفته: همينكه حركت كردم به خيانت خود متوجّه شدم. از اين رو، ديگر به نزد پيامبر (ص) نرفت؛ بلکه به مسجد رفت و خود را به يكى از ستون های مسجد بست و گفت اينجا هستم تا خدا توبه مرا بپذيرد. سرانجام چنانکه در آيه 102 توبه: «وَ آخَرُونَ اعتَرَفوا بِذُنوبِهِم ..» آمده، خدا گناه او را به خاطر صداقتش بخشيد.
سرانجام يهود بنی قريظه بعد از 25 روز محاصره بدون قيد و شرط تسليم شدند. پيامبر (ص) فرمود آيا راضى هستيد هر چه سعد بن معاذ، که هم پيمانتان است در باره ی شما حكم كند اجرا نمايم؟ چون آنها راضى شدند، سعد بن معاذ گفت: اكنون موقعى رسيده، كه سعد بدون در نظر گرفتن ملامت ملامت كنندگان حكم خدا را بيان كند.
پس گفت: من می گويم مردانشان كه آماده ی جنگ با مسلمانان بودند بايد كشته شوند و فرزندان و زنانشان اسير و اموالشان تقسيم شود، امّا گروهی از آنان اسلام را پذيرفتند و نجات يافتند.
برچيدن يهود از مدينه سبب از بين رفتن پايگاه مشركان در مدينه، تقويت بنيه مالي مسلمين با غنايم اين جنگ، هموار شدن راه پيروزي هاي آينده مخصوصا فتح خيبر شد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر