تفسیر قرآن

اوائل این سوره 36 آیه ای در مدینه و اواخرش در مکّه نازل شده است.

پيامبر اكرم (ص) فرموده: هركه سوره ی مطفّفين را بخواند، خدا او را از شراب طهور زلال و خالص در قيامت سيراب مي‏ كند. (مجمع البيان)

امام صادق (ع) فرمود: هركه در نمازهاي فريضه سوره مطفّفين بخواند، خداوند امنيّت از عذاب دوزخ را در قيامت به او عطا مي‏ كند. (نورالثّقلين)

اين همه ثواب و فضيلت براي كسي است كه خواندنش به عمل انجامد.

امام باقر (ع) فرموده: وقتي پيامبر اكرم (ص) وارد مدينه شد،‌ مردم مدينه از حيث ترازوداري بدترين مردم بودند و با آمدن اين آيات ترازوداريشان خوب شد. (تفسير قمي)

بسيارى از اهل مدينه تاجر بودند وكم‏ فروشى مى‏ كردند و بیشتر معاملاتشان حرام بود، اين آيات نازل شد و پيامبر (ص) آن ها را بر آن ها خواند سپس افزود: پنج چيز در برابر پنج چيز است. عرض كردند: اى رسول خدا: كدام پنج در مقابل كدام پنج است؟ فرمود: هيچ قومى عهدشكنى نكردند مگر اين كه خداوند دشمنانشان را بر آنها مسلط ساخت و هيچ جمعيتى به غيرحكم الاهى حكم نكردند مگر اين كه فقر در ميانشان زياد شد و در ميان هيچ ملّتى فحشاء ظاهر نشد مگر اين كه مرگ و مير در ميان آن ها فراوان گشت! هيچ گروهى كم‏ فروشى نكردند مگر اين كه زراعتشان از بين رفت و قحطى آن ها را فرا گرفت! و هيچ قومى زكات نپرداختند مگر اين كه باران از آن ها قطع شد. (تفاسیر ابوالفتوح و فخر رازی)

مردى هم در مدينه به نام «ابوجهينه» دو پيمانه كوچك و بزرگ داشت، به هنگام خريد از پيمانه بزرگ استفاده مى ‏كرد و هنگام فروش از پيمانه كوچك. اين سوره نازل شد و به او و امثالش هشدار داد. (مجمع)

در آغاز این سوره كم فروشان را مورد تهديد قرار داده و به عنوان جنگ از ناحيه خداوند به آن ها مي‏ فرمايد: به نام خداوند بخشنده مهربان؛ «واي بر كم فروشان!» كه با طرز ناجوانمردانى مال مردم را تصاحب مى‏ كنند.

«وَيل» به معناى هلاك و عذاب است و بر اساس روايات، نام درّه‏ اى در دوزخ يا درى از درهاى آن مى ‏باشد. (تفسير نور)

امام صادق (ع) فرموده: خداوند در قرآن «ويل» را در باره ی هيچ كس قرار نداده، مگر اين كه او را كافر نام نهاده، همان گونه كه آيه 19 سوره مريم مي‏ فرمايد: «فَوَيلٌ لِلَّذينَ كَفَروا مِن مَشهَدِ يَومٍ عَظيمٍ: واي بر كافران از حضور در روز بزرگ». (نورالثقلين)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر