سوره احزاب - آیه 25 - جزء 21
وَ رَدَّ اَللّٰهُ اَلَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنٰالُوا خَيْراً وَ كَفَى اَللّٰهُ اَلْمُؤْمِنِينَ اَلْقِتٰالَ وَ كٰانَ اَللّٰهُ قَوِيًّا عَزِيزاً
معنای آیه
و خداوند كافران را با همۀ خشم و كينهاى كه داشتند، بىآنكه به مالى دست يابند بازگردانيد و زحمت جنگ را نيز از دوش مؤمنان برداشت و خدا توانايى پيروزمند است.
تفسیر قرآن
و بالاخره در آخرين آيه در باره جنگ احزاب به عنوان جمع بندى آن مي فرمايد:
خدا كافران را با دلي پر از خشم بازگرداند، بي آنكه نتيجه اي گرفته باشند و زحمت جنگ را نيز از مؤمنان برداشت و بدون جنگ پيروزیشان كرد و خدا بر اراده اش قوي است و عزيز است و هرگز مغلوب نمي شود.
جنگ با بنى قريظه بركاتى داشت از جمله:
الف: آخرين گروه يهود براى هميشه از مدينه خارج شدند.
ب: اموال فراوانى از دشمن نصيب مسلمانان شد.
ج: معلوم شد نتیجه پيمان شكنى با مسلمین بدبختی است.
جنگ احزاب: چون رسول خدا (ص) يهوديان بني قينقاع و بني نضير مدينه را به خاطر همكاري با مشركين، از مدينه بيرون راند؛ سرانشان از جمله «سلام بن ابي الحقيق» و «حيي بن اخطب» به مكّه رفتند و با تقبّل مقداري از هزينه ی جنگ، قريش را وادار كردند، كه با استفاده از كلّيّه امكاناتشان و كمك از هم پيمانانشان با لشكر عظيمي بروند با كشتن پيامبر (ص) و سران اسلام خود را براي هميشه خلاص كنند.
و چون جريان به سمع پيامبر (ص) رسيد، دستور فرمود، كه با پيشنهاد سلمان فارسي خندقي به عرض چهار متر و عمق چهار متر توسّط مسلمانان حفر گرديد. و چون مشركين آمدند و با خندق مواجه شدند، در پشت خندق اردو زدند. يك روز ابوسفيان با گروهي به قصد عبور از خندق حمله می کرد، يك روز خالد بن وليد، يك روز عِكرمة بن ابوجهل و...؛ و هر جا كه مشركين مي خواستند از خندق عبوركنند، مسلمين با سنگ و تير و كمان جلوشان را مي گرفتند.
و بالاخره معروف ترين قهرمان عرب عمرو بن عبدود، كه آن را با هزار سوار برابر مي دانستند با چهار نفر ديگر از پهلوانان مشركين توانستند از خندق عبور كنند و مبارز طلبند. و چون كسي از مسلمين حاضر نشد، كه جلو عمرو برود، رسول خدا (ص) به ناچار با رفتن حضرت علي (ع) موافقت كرد.
گويند: چون علي (ع) در مقابل عمرو قرار گرفت، رسول خدا (ص) فرمود: «تمام اسلام در مقابل كفر قرار گرفت»؛ يعني پيروزي هريك از اين دو به منزله پيروزي اسلام يا شرك است. بعد از رد و بدل كردن ضربه هايي بالاخره حضرت علي (ع) عمرو را كشت و آن چهار نفر ديگر كه جريان را ديدند، پا به فرار گذاشتند، كه يكي ديگر از آنها هم به درون خندق سقوط كرد و به دست علي (ع) كشته شد.
در اين موقع پيامبر (ص) با طوايفی كه به خاطر گرفتن پول و خرما حاضر به همكاري با مشركين شده بودند وعده هايي داد؛ و از اين رو، منطقه را ترك كردند؛ با رفتن آنها چون غذاي قريش براي خودشان وچارپايانشان هم تمام شده بود؛ و ديگر نمي توانستند، درنگ كنند، در شبي سرد، كه باد هم به شدّت مي وزيد، منطقه را ترك كردند.
و بدين ترتيب، با درايت و كارداني بي نظير پيامبر اسلام (ص) و شجاعت علي (ع) بزرگ ترين خطر از اسلام و مسلمين دفع شد و چون آنها رفتند، پيامبر (ص) فرمود: ديگر آنها به سراغ ما نخواهند آمد، بلكه اين ما هستيم، كه به سراغ آنها مي رويم. (مجمع، ابوالفتوح و درّمنثور)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر