معنای آیه
در اثناي حفر خندق، روزي گروهي كه مشغول حفر بخشي از آن بودند به قطعه سنگ سخت و بزرگي بر خورد كردند كه هيچ كلنگي در آن اثر نمي كرد. چون خبر به پيامبر (ص) دادند، آن حضرت به آن محلّ رفت و كلنگي به دست گرفت و ضربه محكمي به سنگ زد و با آن ضربه قسمتي از آن متلاشي شد و برقي از آن جستن كرد، پيامبر (ص) تكبير گفت و مسلمانان نيز همگي تكبير گفتند.
آنگاه آن حضرت ضربه ديگري بر سنگ زد و قسمت ديگري از آن شكست و برقي از آن جستن نمود، پيامبر تكبير گفت و مسلمانان نيز تكبير گفتند. و چون آن حضرت سوّمين ضربه را بر سنگ فرود آورد و برق ديگري از آن جست، باقيمانده ی سنگ هم متلاشي شد و حضرت باز تكبير گفت و مسلمانان نيز تكبير گفتند.
در اين موقع سلمان از جريان تكبيرها را از آن حضرت سؤال كرد. پيامبر (ص) فرمود: در ميان برق اوّل ديدم كه امّت من بر سرزمين حيره و قصرهاي پادشاهان ايران پيروز مي شوند و در برق دوّم ديدم امّت من بر قصرهاي شام و روم پيروز شدند و در برق سوّم ديدم امّت من بر قصرهاي صنعا و يمن پيروز گشتند. اي مسلمانان، بر شما بشارت باد.
منافقان با شنيدن اين سخنان گفتند: ما از ترس مشتي عرب به پشت اين خندق پناه گرفته ايم و كسي از ترس دشمن به راحتي نمي تواند به دستشويي برود و اين مرد خبر از فتح سرزمين هاي ايران و روم و يمن مي دهد.
اين آيه نازل شد و گفت: اين منافقان و بيماردلان مي گويند خدا و پيغمبرش جز فريب و دروغ وعده اي به ما نداده است، آنها از قدرت بي پايان پروردگار بي خبرند. (مجمع)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر