تفسیر قرآن

خداوند بعد از اشاره به سرنوشت شوم مشركين به پيامبرش مي­ فرمايد:

آنچه از كتاب به تو وحي شده تلاوت كن،‌ كه همه­ عوامل سعادت دنيا و آخرت انسان چون علم، حكمت، اندرز، وسيله نورانيّت قلب و... در آن است و نماز را به پا دارد، كه نماز انسان را از زشتي ­ها و منكرات باز مي­ دارد و ياد خدا در نماز از بازداشتن انسان از فحشاء و منكر هم بالاتر است.

«علّامه طباطبائی» می­ فرماید: نماز عملى است عبودى، كه به جا آوردنش صفتى در روح آدمى پديد مى ‏آورد، كه آن صفت به اصطلاح معروف پليسى است غيبى و صاحبش را از فحشاء و منكرات باز مى ‏دارد، و در نتيجه جان و دلش را از قذارت گناهان و آلودگى‏ هايى كه از اعمال زشت پيدا مى‏ شود، پاك مى ‏نمايد.

مسلمان بي ­نماز، روزه هم نمي­ گيرد، زكات هم نمي ­پردازد و ساير واجبات را هم انجام نمي­ دهند.‌ نه بين پاك و ناپاک فرق قائل است و نه از هيچ حرامي چون زنا، قمار، دروغ، ربا،‌ ظلم و غيره، ابا دارد.

نمازگزار با لباس پاک و بدن پاک یعنی با غسل و وضو در شبانه روز پنج بار به نماز می­ ایستد یعنی بعد از اذان و اقامه که در آن­ها به یگانگی خدا و رسالت پیامبر اسلام (ص) شهادت می­ دهد، با گفتن تكبيرالاحرام خدا را از همه چيز برتر و بالاتر مى ‏شمرد، به خاطر نعمت­ هایش او را حمد و سپاس مى‏ گويد، او را به رحمانيّت و رحيميّت مى‏ ستايد،

به ياد روز جزاى او مى ‏افتد، به بندگى او اعتراف مى‏ كند، از او يارى مى‏ جويد، صراط مستقيم از او مى ‏طلبد، یعنی راه كسانى كه به آن­ها نعمت داده، نه راه غضب شدگان و نه راه گمراهان.

آن­گاه براى خدا خم شده    و ركوع مى ‏كند؛ سپس بر خاک افتاده و در پيشگاه او پيشانى بر خاك مى ‏نهد. در قنوتش حاجاتش را از خدا می­ خواهد. در تشهّد و سلامش  به يگانگى خدا و رسالت پيامبرش شهادت مى ‏دهد، بر پيامبرش درود مى ‏فرستد و بالاخره بر نمازگزاران و بندگان صالح خدا سلام می­ دهد.

به پيامبر اكرم (ص) گفته شد: فلانى هم نماز مى ‏خواند و هم خلاف مى ‏كند، فرمود: «اِنَّ صَلاتَهُ تَنهاهُ يَوماً:  بالاخره نماز روزى او را از کارهای بد باز می­ دارد. (مجمع البيان)                    

امام صادق (ع)  فرموده: كسي كه دوست دارد ببيند آيا نمازش مقبول درگاه الاهي شده يا نه؟ بنگرد كه نمازش او را از فحشاء و منكرات باز داشته يا نه؟ به همان مقدار كه او را بازداشته، نمازش قبول است. (مجمع)

بعضي عوامل از شرايط كمال نماز هستند؛ چنان­كه در حديث است: نماز شرابخوار تا چهل روز قبول نمي ­شود، مگر  توبه كند. (بحار 84/31)

امیرمؤمنان (ع) در مورد فلسفه ­ی نماز فرموده: «اَلصَّلاةُ قُربانُ كُلِّ تَقيٍ: نماز وسيله ­ی تقرّب هر پرهيزگاري است. (نهج البلاغه، حكمت 47)

و اميرمؤمنان (ع) فرموده: فَرَضَ اللهُ الايمانَ تَطهيراً مِنَ الشِّركِ، وَالصَّلاةَ تَنزيهاً عَنِ الكِبرِ: خدا ايمان را براي پاكسازي دل از شرك و نماز را براي پاك بودن از كبر و خودپسندي قرار داده است. (نهج البلاغه، حكمت252  )

امام صادق (ع) فرموده: ذكرالله ياد خداست به هنگام برخورد با حلال و حرام، يعني در برابر حلال شكرگفتن‌ و از حرام پرهيزكردن. (نورالثّقلين)

و رسول خدا (ص) فرموده: محبوب­ ترين عمل نزد خدا اين است كه شخص بميرد و زبانش به ذكر خداي عزّ و جلّ باشد. (نورالثّقلين)

و نيز رسول خدا (ص) فرموده: سابقين شب­ها را با ذكر خدا زنده  مي­ دارند و كسي كه دوست دارد در باغ ­هاي بهشت گردش كند، زياد ذكر خداي عزّ و جلّ مي­ گويد. (نورالثّقلين)

پيامبر (ص) فرمود: مَن لَم­تَنهِهِ صَلاتُهُ عَن الفَحشاءِ وَالمُنكَرِ لَم­يَزدَد مِنَ اللهِ اِلّا بُعداً: كسی كه نمازش او را از فحشاء و منكر باز ندارد بهره ‏اى از نماز جز دورى از خدا ندارد. (مجمع البيان)

پيامبر اکرم (ص) از ياران خود سؤال كرد: اگر بر در خانه يكى از شما نهرى از آب صاف و پاكيزه باشد و در هر روز پنج بار خود را در آن شستشو دهد، آيا چيزى از آلودگى و كثافت در بدن او مى ‏ماند؟ در پاسخ عرض كردند: نه، فرمود: هر زمان هم كه انسان نماز مى‏ خواند گناهانى كه در ميان دو نماز انجام داده است از ميان مى ‏رود». (وسائل، جلد 3 صفحه 7)

اميرمؤمنان (ع) بعد از آن­كه فرق مباركش با شمشير ابن ملجم ملعون شكافته شد، در وصیّتش فرمود: الله الله فى الصلاة فانها عمود دينكم: خدا را خدا را در باره نماز، چرا كه ستون دين شما است». (نهج البلاغه، نامه 47)

امام صادق (ع) فرمود: اَوَّلُ مايُحاسَبُ بِِهِ العَبدُ الصَّلاة؛ فَاِن قُبِلَت قُبِلَ سائِرُ عَمَلِهِ وَ اِن رُدَّت رُدَّ عَلَيهِ سائِرُ عَمَلِهِ: نخستين چيزى كه در قيامت از بندگان حساب مى‏ شود نماز است اگر مقبول افتاد سائر اعمالشان قبول مى ‏شود، و اگر مردود شد سائر اعمال نيز مردود مى‏ شود». (تفسیر نمونه)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر