معنای آیه
آنگاه مي فرمايد:
ولی اگر پيشنهادت را نپذيرفتند يعني نه از تورات و قرآن پيروي كردند و نه كتابي آسماني هدايت كننده تر از آن دو ارائه نمودند، بدانكه پيرو هوای نفس خويش اند و گمراه تر از كسي هم كه از هدايت الاهي پيروي نكند، بلكه از هواي نفس پيروي كند، کيست؟ و خدا هم قوم ستمگر را هدايت نمي كند.
انسان سه دشمن معنوي دارد:
جلوه هاي دنيا، وسوسه هاي شيطاني و تمايلات نفساني.
دنيا با جلوه هايش چون كليدي با حركت به يك طرف در را باز مي كند و با حركت به طرف ديگر مي بندد، هم مي توان از آن بهره خوب گرفت و هم در راه بد از آن استفاده كرد.
وسوسه هاي شيطاني نيز هر چند تا حدودي در گمراه كردن انسان مؤثّرند ولي انسان را به گناه مجبور نمي كنند.
امّا هواها و تمايلات نفساني از همه خطرناك ترند؛ چه گاه با تبليغات اكثريّت چنان جلوه مي كنند، كه براي شناخت آنها بصيرت بسيار لازم است. هدايت واقعي هم تنها از خدا با علم و حكمت بي پايانش است؛ و هركه حاضر به پذيرش هدايت الاهي نباشد، بر او هوا پرستي حاكم است.
امام صادق (ع) در تفسير «وَمَن اَضَلُّ مِمَّنَ اتَّبَعَ هَواهُ بِغَيرِ هُدًى مِنَ اللهِ» فرموده:
يعني كيست گمراه تر از كسي كه هوايش را دين خود بگيرد، بدون اينكه دين را از ائمّه هديٰ اخذ كند. (نورالثّقلين)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر