سوره بقره

سوره بقره ( 25 )

وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۖ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِن ثَمَرَةٍ رِّزْقًا ۙ قَالُوا هَٰذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِن قَبْلُ ۖ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا ۖ وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۖ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ



پخش قاری سوره شماره آیه
محمد صدیق منشاوی سوره بقره 25
عبدالباسط محمد عبدالصمد سوره بقره 25
محمود خلیل الحصری سوره بقره 25
پخش قاری شماره صفحه ردیف
مصطفی اسماعیل 5 1
محمد صدیق منشاوی 5 2
- - - - 3

معنای آیه

به کسانی که ایمان آورده، و کارهای شایسته انجام داده‌اند، بشارت ده که باغهایی از بهشت برای آنهاست که نهرها از زیر درختانش جاریست. هر زمان که میوه‌ای از آن، به آنان داده شود، می‌گویند: «این همان است که قبلا به ما روزی داده شده بود. (ولی اینها چقدر از آنها بهتر و عالیتر است.)» و میوه‌هایی که برای آنها آورده می‌شود، همه (از نظر خوبی و زیبایی) یکسانند. و برای آنان همسرانی پاک و پاکیزه است، و جاودانه در آن خواهند بود


تفسیر

قرآن کريم پا به پای تبيين احکام و معارف، آثار و ثمره ايمان يا کفر به آن را نيز بيان می دارد؛ چنان که بعد از وعده كافران و منكرين آسماني بودن قرآن كريم به آتش جهنّم، در اين آيه به ذکر نعمت هايي می پردازد، که برای مؤمنان فراهم آمده است، پس مي فرمايد: «اي پيامبر، به آن ها كه ايمان آورده و عمل شایسته کرده اند، بشارت ده، كه برايشان باغ هايي است، كه نهرها از پاي درختانشان جاري است؛ هر زمان که از آن باغ ها ميوه اي به آن ها داده مي شود، گويند: اين همان است، که قبلاً به ما داده شده است».

مهم ترين نعمت حسّی مسکن، خوراک و نکاح است و در اين آيه به اين هر سه اشاره شده است.

بشارت قرآن کريم برای انسان هايي است، که هم دارای ايمان (حُسن فاعلی) اند و هم عمل صالح (حُسن فعلی)؛ گر چه برای سقوط در جهنّم فقدان يکی از آن دو کافی است.

رسول اکرم (ص) فرمود: جبرئيل مرا وصيّت کرد، که هر چه خواهی دوست بدار، که از آن جدا خواهی شد و هر چه خواهی عمل کن، که آن را ملاقات خواهی کرد». (بحار 58/88)

امام صادق (ع) فرموده: خداوند در حديث قدسی فرموده: «يا عِبادی الصِّدّيقون، تَنَعَّموا بِعِبادَتی فِی الدُّنيا؛ فَاِنَّکُم تَتَنَّعَمونَ بِها فی الآخِرَةِ: ای بندگان راستگوی من، در دنيا به عبادت من متنعّم باشيد؛ زيرا به وسيله ی آن ها در آخرت متنعّم خواهيد شد.» (بحارالانوار 8/155)

و امام باقر (ع) در مورد اين آيه فرمود: کسانی که ايمان آورده و عمل صالح انجام می دهند، علیّ بن ابی طالب و ائمّه بعد از او و شيعيان آن ها هستند». (بحار 3 (ص) /129)

«لَهُم اَزواجٌ مُطَهَّرَةٌ»: همسران بهشتي، هم از جهت خَلق و خُلق بي نقص اند، هم از جهت آلودگي هاي مخصوص زنان در دنيا و حدث مبرّايند و هم پاکدامن اند.

تنها وصفی که در اين آيه برای همسران بهشتی آمده: «مطهّره: پاکی است و اين خود می رساند که مهم ترين شرط همسر پاکی است.

در حديثی هم پيامبر اکرم (ص) فرموده: «اِيّاكُم وَ خَضراءُ الدَّمَنِ. قيلَ يا رسول الله، وَ ما خَضراءُ الدَّمَن؟ قالَ اَلمَرأةُ الحَسناءُ فى مَنبَتِ السُّوءِ!: از گياهان سرسبزی که بر مزبله ها می رويند، بپرهيزيد»، عرض کردند: «ای رسول خدا، منظور از اين گياهان چيست؟ فرمود: زن زیبایی که در خانواده آلوده پرورش يافته است». (وسايل 4/19)

«وَ اُتوا بِهِ مُتَشابِهاً»: يعني ميوه هايي که به بهشتيان داده مي شود، همه شبيه به هم از نوع اعلا هستند، نه همچون ميوه هاي دنيا، که تنها بعضي از آن ها خوب هستند.

«وَ هُم فيها خالِدونَ: مؤمنين در آن بهشت ها جاويدان هستند» نه همچون خانه ها و باغ ها و ساير نعمت هاي دنيوي، فقط براي چند صباحي و حدّ اکثر تمام مدّت زندگي کوتاه انسان در اين دنيا با او هستند، لذا با داشتنشان هم، فکر زوالشان خاطر انسان را پريشان مي کند.

امام صادق (ع) فرمود: از آن رو اهل جهنّم تا ابد در جهنّم اند، که نيّتشان اين بود، که اگر تا ابد هم در دنيا باشند، معصيت خدا کنند و اهل بهشت از آن رو تا ابد در بهشت اند، که نيّاتشان اين بود، که اگر تا ابد هم باقی باشند همواره اطاعت خدا کنند؛ پس اين دو دسته با نيّاتشان تا ابد در جهنّم و بهشت جاويدانند». (نورالثّقلين)

رسول خدا (ص) فرموده: اگر زني از زنان بهشتي يک بار به دنيا نگرد، همه روي زمين پر از بوي مشک شود و نور آفتاب و ماه را ببرد. (ابوالفتوح)

و رسول خدا (ص) فرموده: اگر يکي از حورالعين آب دهن در هفت دريا اندازد، همه چون شهد شيرين شوند. (منهج الصّادقين)

ايمان و عمل صالح: در آيات بسياري از قرآن كريم همچون اين آيه ايمان و عمل صالح درکنار هم آورده شده . به راستي ايمان مثل ريشه است و عمل صالح مثل ميوه، وجود ميوه ی سالم و شيرين دليل ريشه ی سالم است و وجود ريشه ي سالم سبب پرورش ميوه هاي خوب.

به بياني ديگر، اگر چراغ ايمان در درون جان کسي روشن شد، شعاعش از جوارحش به وسيله ي اعمال نيکش آشکار مي گردد.

كارهاى شايسته و صالح، در صورتى با ارزشند، كه برخاسته از ايمان به مبدأ و معاد و بر طبق دستور شرع باشد، نه به خاطر تمايلات شخصى و جاذبه‏ هاى اجتماعى.

بعضی گفته‏ اند: پیامبر اسلام (ص) پاره‏اى از معلوماتش را از سلمان فارسى گرفته، كه از علماى ایران و داناى به مذاهب و اديان بوده است، در صورتی که سلمان در مدينه مسلمان شده، یعنی وقتى كه بيشتر قرآن نازل شده و در آن قسمت نازل شده تمامى معارف كلّى اسلام و داستان ها كه در آيات مدنى هست وجود دارد. اصولاً تورات و انجيل با آنچه در قرآن هست اصلاً قابل مقايسه نیست، در تورات و انجيل لغزش ها و خطاهايى به انبيا نسبت داده شده، كه فطرت انسان از آن ها متنفّر است، كه چنين نسبتى را حتّىٰ به يك مرد صالح بدهد، تا چه رسد به پیامبران ولی قرآن كريم ساحت انبياء را از هر گونه لغزشی برى مي داند.

ولی نکته مهمّی که در باب معجزه انبیا باید در نظر داشت این است که انبیا معجزات خود را تنها برای اثبات پیامبری خود از طرف خدا آورده اند، تا مردم به پیامبریشان از طرف خدا ایمان آورند و با عمل به احکام و دستوراتی که از طرف خدا آورده اند، به سعادت دنیا و آخرت رسند؛ بلکه همه معارفى كه انبيا در زمینه مبدأ و معاد آورده‏ اند، بر طبق برهان هايى روشن است و در اثبات آن ها به استدلال عقلی پرداخته اند.

چنان كه قرآن كريم در استدلال بر توحيد مى ‏فرمايد: «قالَتْ رُسُلُهُمْ: اَفِي اللهِ شَكٌّ فاطِرِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ: رسولانشان به آن ها مى ‏گفتند: آيا در وجود خدا پديد آرنده آسمان ها و زمين شكى هست؟!» (ابراهيم آيه 10)

و در احتجاج بر مسئله معاد مى‏ فرمايد: (وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَالأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا، ذالِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا؛ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ، اَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الأَرْضِ؟ اَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ؟ ما آسمان و زمين را و آنچه بين آن دو است بیهوده نيافريده ايم، اين پندار كافران است، و واى بر كافران از آتش، يا مگر به كسانی که ايمان آورده و عمل صالح كرده اند، با مفسدان در زمين برابر مى‏ سازيم و يا پرهیزکاران را با بدکاران یکسان می شماریم؟» (ص آيه 28)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان



شبهات