تفسیر قرآن

بعد از بيان صفات ناستوده‏ كفّار به بيان دوازده صفت ستوده‏ مؤمنين تحت عنوان ‏ «عِبادُ الرَّحْمنِ» می پردازد كه بعضى اعتقادى اند، بعضى اجتماعى و بعضى اخلاقى. نخست می فرمايد:

بندگان خدا آنانند، که در زمين با فروتني گام بر می دارند و چون جاهلان سخنان زشت به آن ها گويند، درود و سلامشان گويند.

«سلام» در اينجا به معناى سلامِ وداع با ياوه ‏ها و برخورد مسالمت ‏آميز است. يعنی با افراد نادان و فرومايه مجادله نكنيد. آنان سخنى در شأن خود مى ‏گويند، ولى شما سخنى عالمانه و كريمانه بگوييد.

بالاترين مدال براى انسان، مدال بندگى خداست؛ زيرا انتساب به بى ‏نهايت، انسان را بالا مى‏ برد. چنان که در تشهّد در وصف اشرف مخلولات می خوانيم: «اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبدُهُ وَ رَسولُهُ» شهادت می دهم که محمّد بنده و رسول خداست.

در واقع نخستين توصيف «عِبادُ الرَّحْمنِ» نداشتن كبر و غرور است. که در تمام اعمال انسان از جمله راه رفتن او آشكار مى‏ شود

امام صادق (ع) در تفسير اين آيه فرموده: «وَالرَّجُل يَمشى بِسَجِيَّتِهِ الَّتي جُبِلَ عَلَيها، لايَتَكَلَّف وَ لايَتَبَختَر: انسان به حال طبيعي خودش راه برود و در راه رفتن تكلّف و تكبّر نداشته باشد. (مجمع البيان)

در روايتي آمده: رسول خدا (ص) هر چند عجولانه راه نمي رفت؛ ولي چنان گام بر مي داشت، كه گويي از سرازيري پايين مي رفت: «قَد كانَ يَتَكَفَّاُ فى مَشيِهِ كَاَنَّما يَمشى فى صَببٍ». (روح المعاني)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر