تفسیر قرآن

آن گاه با اشاره به يكي ديگر از بهانه هاي مشركين مي فرمايد:

و كافران گفتند: «چرا قرآن همچون تورات و انجيل يك جا بر او نازل نشده؟»؛ پس اين خودش است،‌ كه در هر واقعه مطالبي از خود كه با آن واقعه ارتباط دارد‌ به هم بر مي بافد. ما از اين رو، اين قرآن را به تدريج بر تو نازل می کنيم، كه قلبت را به وسيله آن محكم كنيم.

از طرفي، قرآن شامل اوامر و نواهي و احكام و قوانين و مواعظ و دستورالعمل هايي در باره ی جنگ ها و صلح ها و پيمان نامه هاست؛ و لازمه چنين كتابي هم نزول تدريجي آن است. و نيز اگر تمام واجبات و محرّمات يك جا نازل مي شد، انجام آن ها بر مردمي كه با آن آشنايي نداشتند، سبب رميدگي عدّه اي از آن ها مي شد و از اين رو، آن را به تدريج بر تو خوانديم.

يكى از فوائد نزول تدريجى قرآن کریم، این است که در هر بار آياتى که نازل مى‏ شود، خود دليل بر عظمت و اعجاز قرآن هستند.

پيامبر اكرم (ص) فرمود: ترتيل آن است كه قرآن را با بيان روشن بخوانيد، (نه مثل شعر، نه مثل نثر)، هنگام برخورد بر لطايف آن توقّف كنيد، روح و دل خود را صفا دهيد و هدف شما در تلاوت، رسيدن به آخر سوره نباشد. (مجمع البيان)

و رسول خدا (ص) به ابن عبّاس فرمود: وقتي قرآن مي خواني، آن را با ترتيل بخوان. يعنی حروف و كلماتش را روشن ادا كن؛ نه چون خرماهاي خشكيده آن را پراكنده كن و نه چون شعر آن را با سرعت پشت سر هم بخوان.

هنگام برخورد عجايبش توقّف كن و دلت را با آن تكان ده و هرگز همّتت آن نباشد،‌ كه سوره را به آخر رساني. (مجمع )

على (ع) فرمود: ترتيل رعايت موارد وقف و اداى حروف است. (منهج)

امام صادق (ع) فرموده: ترتيل يعني آيات را با تأنّي و با صداي زيبا بخواني؛‌ و چون به آيه اي رسيدي، كه در آن سخن از آتش دوزخ است، به خدا پناه بر؛ و چون به آيه اي رسي كه در آن وصف بهشت است از خدا بهشت را بطلب. (مجمع البحرين، مادّه رتل)

در روايات آمده: هر روز پنجاه آيه از قرآن را بخوانيد و هدفتان رسيدن به آخر سوره نباشد، آرام بخوانيد و دل خود را با تلاوت قرآن تكان دهيد و هرگاه فتنه ‏ها همچون شب ‏تاريك به شما هجوم آوردند، به قرآن پناه بريد. (نورالثّقلين)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر