سوره نور - آیه 62 - جزء 18
إِنَّمَا اَلْمُؤْمِنُونَ اَلَّذِينَ آمَنُوا بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذٰا كٰانُوا مَعَهُ عَلىٰ أَمْرٍ جٰامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتّٰى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ اَلَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولٰئِكَ اَلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ فَإِذَا اِسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَ اِسْتَغْفِرْ لَهُمُ اَللّٰهَ إِنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
معنای آیه
مؤمنان آنانند كه به خدا و پيامبر او ايمان آوردهاند و هنگامى كه در كارى اجتماعى و عمومى با وى باشند بدون كسب اجازت از وى، (از نزد او) نمىروند، آنها كه از تو اجازه مىگيرند كسانىاند كه به خدا و پيامبر او ايمان دارند، اما (اى پيامبر) اگر از تو براى بعضى از كارهاى خود اجازت خواستند به هركس از آنان كه خواستى اجازت ده و براى آنان از خداوند طلب آمرزش كن، كه خدا آمرزندهاى مهربان است.
تفسیر قرآن
در باره ى شأن نزول اين آيه علل مختلفی ذكر شده، از جمله:
1 ـ اين آيه مربوط به «حنظله» است كه شب عروسى او فرمان حركت به سوى احد صادر شده بود. او با كسب اجازه از پيامبر (ص) مراسم زفاف را بجا آورد و فردا بدون غسل به جبهه رفت و شهید شد. پيامبر (ص) فرمود: «فرشتگان او را غسل دادند؛ از اين رو او را غسيل الملائكه ناميدند.
2 ـ اين آيه درباره ى منافقين است، كه با مردم به نماز مى ايستادند و اگر كسى آنان را نمى ديد، پنهانی در می رفتند.
3 ـ رسول خدا (ص) گروهى را براى كارى اعزام فرمود، ولى آنان به سراغ كارهاى شخصى خود رفتند و اين آيه در باره آنان نازل شد.
4 ـ اين آيه در مورد مسلمانانى است كه مشغول كندن خندق بودند و براى سركشى به خانواده ى خود از پيامبر اجازه مى خواستند.
بعد از بحث از لزوم اطاعت از خدا و رسولش، در این آیه مي فرمايد:
مؤمنان كساني هستند كه به خدا و رسولش ايمان آورده اند؛ و هنگامي كه در كار مهمّي چون جهاد يا مشورت در كارها با او باشند، بي اجازه ی او جايي نمي روند. كساني كه از تو اجازه مي گيرند، به راستي به خدا و پيامبرش ايمان آورده اند. در اين صورت، هرگاه براي بعضي كارهاي مهمّ خود از تو اجازه بخواهند، به هر يك از آنان كه خواستي اجازه ده و برايشان از خدا آمرزش بخواه، كه خداوند آمرزنده و مهربان است.
از اين آيه معلوم مي شود اين حكم مخصوص پيامبر (ص) نيست؛ بلكه شامل جانشينان واقعيش يعني ائمّه معصومين علیهم السّلام و در غيبت امام شامل ولي فقيه هم مي شود.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر